De executiemachine van de Islamitische Republiek; voortzetting van doodsvonnissen voor demonstranten en politieke gevangenen

De executiemachine van de Islamitische Republiek toont opnieuw met de uitvaardiging van doodsvonnissen tegen demonstranten en politieke gevangenen een naakt gezicht van onderdrukking en onrechtvaardigheid.

In voortzetting van het toenemende repressieproces in Iran heeft het gerechtelijk apparaat van de Islamitische Republiek opnieuw met de uitvaardiging en bevestiging van doodsvonnissen tegen demonstranten en politieke gevangenen een golf van bezorgdheid en woede opgewekt onder mensenrechtenorganisaties; een proces dat velen niet zien als de uitvoering van gerechtigheid, maar als een instrument voor het verspreiden van angst en het onderdrukken van elke vorm van tegenspraak.

Volgens gepubliceerde rapporten zijn drie jongeren genaamd “Ehsan Hosseinipour Hasarlu”, “Matin Mohammadi” en “Erfan Amiri”, die tijdens massale protesten waren gearresteerd, door de Revolutionaire Rechtbank van Teheran tot dood veroordeeld. Deze uitspraken zijn ook bevestigd door het Hooggerechtshof en met de overdracht van het dossier naar executie is het risico van directe terechtstelling ernstig toegenomen.

De aanklachten tegen deze personen omvatten “deelname aan de moord op twee Basij-strijders”, “opzettelijke brandstichting van een religieus gebouw”, “vernieling van openbaar eigendom” en “samenscholing en samenspanning tegen de veiligheid van het land”. Mensenrechtenrapporten benadrukken echter dat een aanzienlijk deel van het dossier gebaseerd is op verklaringen die onder druk en marteling zijn afgelegd, en dat de verdachten tijdens het gerechtelijke proces van de meest elementaire rechten, waaronder toegang tot onafhankelijke juridische bijstand, zijn beroofd.

In dit verband heeft een mensenrechtenorganisatie verklaard dat de uitvaardiging van dergelijke vonnissen duidelijk een geval van “staatsmoord” is en dat de regering de doodstraf gebruikt als instrument om de samenleving bang te maken.

Dit proces is niet beperkt tot deze zaak. In een ander voorbeeld is “Naser Bakerzadeh”, een Koerdische politieke gevangene, nadat hij een controversieel en onduidelijk proces heeft doorlopen, voor de derde keer geconfronteerd met de bevestiging van zijn doodsvonnis door het Hooggerechtshof; en dit terwijl dit vonnis eerder twee keer was vernietigd vanwege ernstige gebreken in de documentatie en juridische bezwaren.

Rapporten geven aan dat deze gevangene na oproeping voor executie en kennisgeving van het definitieve vonnis, vanwege protest tegen het procesverloop, met geweld en mishandeling is geconfronteerd. Geïnformeerde bronnen benadrukken dat hij tijdens zijn detentie onder zware druk is gezet voor gedwongen bekentenissen en geen toegang tot juridische bijstand en contact met zijn familie heeft gehad.

De aanklacht tegen hem luidt “spionage voor Israël”; een aanklacht die in de afgelopen jaren herhaaldelijk door veiligheidsinstellingen tegen activisten en politieke gevangenen is ingebracht en die volgens waarnemers in veel gevallen niet aansluit bij transparantie en normen voor eerlijke rechtspraak.

Mensenrechtenorganisaties hebben gewaarschuwd dat versnelling van de bevestiging en executie van deze vonnissen, vooral in omstandigheden van politieke spanning, kan wijzen op instrumenteel gebruik van de doodstraf om veiligheidsboodschappen naar de samenleving te verzenden. Met name omdat het procesverloop in deze zaken gepaard is gegaan met ernstige onduidelijkheden, waaronder vertrouwen op gedwongen bekentenissen en verwaarlozing van juridische bezwaren.

Critici stellen dat wat zich vandaag afspeelt in de gerechtelijke structuur van de Islamitische Republiek, diep verwijderd is van het begrip gerechtigheid; een plaats waar rechtbanken niet als orgaan voor rechtshandhaving functioneren, maar als instrument in dienst van veiligheidsinstellingen. In dergelijke omstandigheden is de uitvaardiging van zware straffen zoals executie eerder een weerspiegeling van politieke wil voor onderdrukking dan het gevolg van eerlijke rechtspraak.

Terwijl de golf van executies in Iran voortduurt, hebben mensenrechtenactivisten de internationale gemeenschap opgeroepen stilte opzij te zetten en onmiddellijke en doeltreffende maatregelen te nemen om een einde te maken aan wat wordt aangeduid als “georganiseerde doodscyclus”; want naar hun mening bedreigt de voortzetting van dit proces niet alleen meer mensenlevens, maar verdiept het ook het klimaat van angst en wantrouwen in de samenleving.