Vrede onder belegeringdoor macht; waarschuwing Vaticaan over stilte van diplomatie in de wereld van vandaag
Het Vaticaan heeft in een bericht katholieken opgeroepen om een actieve stem voor vrede te zijn en niet stil te blijven tegen de verzwakking van diplomatie en de overheersing van de logica van macht.
Kardinaal “Pietro Parolin”, buitenlandminister van de Heilige Stoel, heeft in recente verklaringen gewaarschuwd voor verontrustende ontwikkelingen in het internationale systeem en heeft katholieken opgeroepen een actiever rol te spelen in het bevorderen van vrede. Hij stelde: “In omstandigheden waarin de logica van macht een schaduw werpt over mondiale betrekkingen, kan het stilzwijgen van gelovigen de vredesboodschappen van de kerk zinloos maken.”
Deze hoge Vaticaan-functionaris waarschuwde in een gesprek met een Italiaans cultureel tijdschrift, met verwijzing naar inspanningen van kerkleiders om conflicten te voorkomen, dat er risico op bestaat dat als er geen praktische steun voor deze boodschappen is, deze stemmen in een woestijn veranderen. Hij herinnerde aan de inspanningen van paus Johannes Paulus II om de Irakoorlog te voorkomen en beschouwde deze ervaring als een voorbeeld dat aantoont welke gevolgen het negeren van spirituele waarschuwingen kan hebben.
In dit verband benadrukte Parolin het belang van dat gelovigen samen met paus Franciscus, de huidige leider van de Rooms-Katholieke Kerk, gaan en riep op tot verzet tegen wat hij “valse propaganda voor herbewapening” noemde.
De buitenlandminister van het Vaticaan beschreef de huidige wereldsituatie als een waarin militaire oplossingen snel diplomatieke instrumenten vervangen. Hij zei verbaasd: “Ik ben verbaasd dat de militaire optie wordt gepresenteerd als een definitieve en onvermijdelijke optie.”
Naar zijn mening heeft dit proces ertoe geleid dat diplomatie feitelijk zwijgt en het vermogen voor onderhandelingen en bemiddeling naar de zijlijn is verdreven. In dergelijke omstandigheden neemt ook de mondiale gevoeligheid voor de catastrofale gevolgen van oorlog en het belang van internationaal recht af.
Parolin beschouwde een van de wortels van de huidige crisis als een vorm van multipolariteit gebaseerd op macht; een situatie waarin landen eerder op hun eigen belangen en vermogen vertrouwen dan zich aan gemeenschappelijke mondiale regels houden.
Met verwijzing naar ontwikkelingen met betrekking tot Oekraïne en de Gazastrook beschreef hij deze situatie als een helder voorbeeld van “dubbele normen” en zei: “Veel landen hebben hun woede over aanvallen op Oekraïense burgers door Russische raketten en drones uitgesproken en hebben sancties tegen de aggressors ingesteld. Maar ik denk niet dat hetzelfde is gebeurd met de ramp van de verwoesting van Gaza.”
Volgens hem toont een dergelijke aanpak aan dat internationaal recht in de praktijk alleen wordt gebruikt wanneer het aansluit bij de politieke belangen van mogendheden.
Deze ervaren Vaticaan-diplomaat waarschuwde ook voor de verzwakking van mondiale multilaterale structuren en benadrukte dat vertrouwen op machtsevenwicht in plaats van internationale akkoorden een instabiele en gevaarlijke weg is.
Hij stelde duidelijk dat het aanvaarden van de logica van de sterksten gelijk staat aan het herschrijven van wereldregels ten gunste van mogendheden en het verzwakken van internationale instellingen.
Parolin verwees in een ander deel van zijn toespraak naar de situatie van de Europese Unie en bekritiseerde het onvermogen van deze unie om eensgezinde standpunten in te nemen. Hij riep op tot herleving van het gevoel van Europese solidariteit en benadrukte dat gezamenlijke maatregelen zonder afwijking van fundamentele principes moeten worden ingevoerd.
De recente standpunten van het Vaticaan vormen een voortzetting van een benadering die ook in afgelopen jaren herhaaldelijk door leiders van deze instelling is naar voren gebracht; een benadering die de prioriteit van dialoog, bemiddeling en spanningsafbouw benadrukt.
De Heilige Stoel heeft altijd geprobeerd in internationale crises de rol van bemiddelaar of dialoogfacilitator op zich te nemen en landen via zijn diplomatieke netwerk aan te moedigen tot vredesoplossingen.
In omstandigheden waarin veel analisten spreken van een terugkeer van de wereld naar machtgerichte competitie, tonen deze waarschuwingen aan dat de bezorgdheid van het Vaticaan niet alleen gericht is op actuele conflicten, maar ook op de toekomst van de wereldorde en de plaats van vrede daarin.
