Khamenei verdween, de legende van macht is ingestort

De verdwijning van Khamenei is een teken van de instorting van de legende van macht op het hoogste niveau van het stelsel.

In een ongekeurde gebeurtenis die het verrotde systeem van de islamitische republiek in zijn merg treft, onthield Ali Khamenei, de leider van de Islamitische Republiek Iran, zich voor het eerst in 37 jaar af van deelname aan de jaarlijkse ceremonie van de luchtmacht, een ceremonie die altijd een symbool was van macht, onvoorwaardelijke aanwezigheid en militaire trouw aan het stelsel.

Deze historische afwezigheid vond plaats terwijl de regering geen officiële en aanvaardbare verklaring gaf, en internationale media het zagen als een teken van “binnenlandse crisis” en “angst voor buitenlandse bedreigingen”. Deze doodstille stilte van de regering over Khamenei’s afwezigheid heeft weerklank gevonden in internationale media en heeft experts en analisten ertoe gebracht onderzoek in te stellen naar zijn werkelijke toestand en die van de Islamitische Republiek.

Volgens berichten van buitenlandse media was Khamenei voor het eerst sinds zijn aantreden als leider in 1989 niet aanwezig op de jaarlijkse vergadering van de commandanten van de Iraanse luchtmacht. Deze ceremonie, gehouden ter gelegenheid van de verjaardag van de trouw van luchtmachtofficieres aan Ruhollah Khomeini in 1979, was jaren lang een symbool van de samenhang van het stelsel en de rechtstreekse macht van het leiderschap, zelfs tijdens oorlog en binnenlandse crises zoals corona.

Hassan Khomeini, kleinzoon van de grondlegger van de Islamitische Republiek, was aanwezig op deze ceremonie in diens afwezigheid, wat een duidelijk teken is van schudding in de machtstructuur en een theatermatige delegatie van verantwoordelijkheden aan andere gezichten. Bovendien is de dagelijkse leiding van de Islamitische Republiek nu in handen van “Masoud Khamenei”, de 53-jarige zoon van Ali Khamenei, die volgens berichten het belangrijkste communicatiekanaal met de uitvoerende macht is geworden.

Het zij opgemerkt dat geen enkele officiële instantie van de Islamitische Republiek een nauwkeurige en betrouwbare verklaring voor Khamenei’s afwezigheid heeft gegeven, en juist deze stilte heeft het tempo van speculatie versneld:

1. De verspreiding van berichten over Khamenei’s verplaatsing naar een ondergrondse schuilplaats in Teheran vanwege angst voor een mogelijke Amerikaanse aanval, een bewering die door media werd weergegeven.
2. De reactie van media op zijn afwezigheid zelfs in officiële religieuze evenementen van Iran, zoals Muharram-rouwplechtigheden, in vorige periodes van crisis en oorlog, wat eerder voorgekomen is. Hoewel de regering probeert hier officieel geen uitleg over te geven.
3. Onafhankelijke analisten hebben gesproken over de mogelijkheid van versterking van de rol van militaire instellingen zoals de Islamitische Revolutionaire Garde of van een opvolgingscrisis, hoewel deze ook niet officieel zijn.

Internationale reacties en media op Khamenei’s afwezigheid bij de luchtmachtceremonie vallen samen met hevige onderdrukking van protesten in Iran. Betrouwbare rapporten zijn ook gepubliceerd over arrestatie van hervormingsgezinde activisten en wijdverspreide onderdrukking van demonstranten:

• De Iraanse veiligheidsinstellingen hebben verschillende prominente hervormers gearresteerd, onder wie Azar Mansouri, Ibrahim Asgarzadeh en Mohsen Aminzadeh.
• Onafhankelijke cijfers duiden op duizenden slachtoffers van onderdrukking van protesten, veel hoger dan de officiële statistieken van de regering.
• Aan de andere kant zijn Iraanse raketten in de regio en provocerend militair gedrag doorgegaan, en hebben de Verenigde Staten hun leger in het Midden-Oosten versterkt.

Terwijl de Iraanse regeringsmedia proberen het beeld van macht te behouden, heeft Amerika ook met waarschuwingen aan Amerikaanse burgers om Iran te verlaten en dreigingen met zware gevolgen bij afwezigheid van een nucleair akkoord, de druk opgebracht.

Zelfs de indirecte onderhandelingen in Oman, die een gelegenheid hadden kunnen zijn om spanningen af te bouwen, zijn zonder resultaat afgebroken en de Amerikaanse kant vraagt om de onderhandelingen uit te breiden naar het onderwerp van het raketprogramma en de onderdrukking van protesten.

Dit evenement kan niet alleen als een eenvoudige afwezigheid van een ceremonie worden gezien. De stilte, het gebrek aan officiële uitleg en gelijktijdigheid met interne en externe pressies schetsen een donker beeld van de werkelijke toestand van het stelsel en het leiderschap:

• Teken van interne legitimatiecrisis;
• Mogelijkheid van scheuring tussen machtsinstellingen en traditioneel leiderschap;
• En vertoning van verborgen zwakte tegen externe bedreigingen.

Khamenei, die jarenlang een verenigd, machtig en onweerstaanbaar gezicht had laten zien, wil nu zelfs niet aanwezig zijn op een militaire ceremonie, en dit is het meest sprekende teken van de ineenstorting van het gezag van de regering.