“In de afgelopen 10 jaar zijn 170 vrouwen in Iran geëxecuteerd”

Ondanks wijziging van de executiewet voor drugsmisdrijven in de Islamitische Republiek, zijn dit jaar alleen al 116 gevangenen geëxecuteerd, van wie vijf vrouwen. Dit aantal was vorig jaar slechts 25 personen.

Volgens mensenrechtenorganisaties zijn dit jaar meer dan tientallen vrouwen in Iran geëxecuteerd. Dit heeft de bezorgdheid van mensenrechtenorganisaties over het oneerlijke gerechtelijk proces in Iran verder doen toenemen.

Volgens rapporten van deze organisaties hadden de meeste vrouwen die in Iran zijn geëxecuteerd, hun man of partner vermoord. Deze organisaties beschouwen de wet “qisas” (wraakrecht) in Iran als een van de redenen waarom zaken als huiselijk geweld door de echtgenoot niet in acht worden genomen in familiemoordonderzoeken.

De Iraanse Mensenrechtenorganisatie, gevestigd in Oslo, de hoofdstad van Noorwegen, heeft een van de vrouwen die onlangs in Iran is geëxecuteerd, voorgesteld onder de naam “Sousan Rezaipour”. Deze vrouw is op 26 oktober geëxecuteerd omdat zij haar man, die ook haar neef was, heeft vermoord.

Volgens de Iraanse Mensenrechtenorganisatie zat mevrouw Rezaipour zes jaar in de gevangenis en weigerde de erfgenaam van het slachtoffer, die haar oom is, haar te vergeven en eiste hij qisas van haar.

De organisatie schreef, verwijzend naar een geïnformeerde bron, dat Rezaipour in haar bekentenis zei dat haar man ’s middags dronken thuis was gekomen en haar had geslagen. Ze zei ook: “Ik kon het niet meer verdragen”.

De Iraanse Mensenrechtenorganisatie heeft dit jaar alleen al de namen van minstens 15 vrouwen geregistreerd die zijn geëxecuteerd. Het aantal geëxecuteerde vrouwen van 2010 tot nu toe wordt genoemd op 170 personen.

Mahmoud Amiri Moghadam, directeur van de Iraanse Mensenrechtenorganisatie, heeft benadrukt dat naast het executeren van vrouwen, er nog veel meer zaken zijn die aanleiding geven tot bezorgdheid over de situatie van vrouwenrechten in Iran, waaronder: “Talrijke gevallen van gewelddadige relaties, kindhuwelijken en in traditionele samenlevingen huwelijken om geschillen tussen twee stammen bij te leggen.”

Amiri Moghadam beschouwt de qisas-wet ook als in strijd met internationaal recht, omdat volgens deze wet de verantwoordelijkheid voor de straf bij de familie van het slachtoffer ligt.

Een van de beroemdste qisas-zaken van vrouwen betreft de zaak van Reyhaneh Jabbari. Ze heeft herhaaldelijk gesteld dat de vermoorde man, een voormalig medewerker van het Ministerie van Inlichtingen, haar wilde verkrachten en daarom door Reyhaneh is vermoord. Ze zei ook dat zij tijdens ondervragingen werd gemarteld. Er was ook een internationale campagne voor haar bevrijding gestart.

Ondanks dit alles en ondanks alle binnenlandse en internationale protesten en kritiek, werd Reyhaneh in het najaar van 2014 opgehangen terwijl zij slechts 26 jaar oud was, omdat de familie van het slachtoffer weigerde haar te vergeven.

Patriarchaat en discriminatie; oorzaken van misdaad door vrouwen

Julia Bourbon Fernandez van de organisatie “Samen tegen executie” in Parijs beschouwt patriarchaat en discriminatie als oorzaken van het hoge aantal executies van vrouwen in Iran. Ze zei tegen het Franse Persbureau: “Velen [geëxecuteerde vrouwen] hebben geprobeerd zich te verdedigen tegen verkrachting of ander huiselijk geweld en hebben een explosieve situatie meegemaakt.”

Veel mensenrechtenactivisten zeggen dat deze zaken meestal plaatsvinden in marginale gebieden en onder marginale groepen in de samenleving.

Roya Boroumand, van de stichters van de Abdorrahman Boroumand Foundation in Washington, zei tegen het Franse Persbureau: “Deze vrouwen zijn meestal arm en door hun families verstoten. Daarom zijn zij zeer kwetsbaar en buiten ons bereik.”

De Boroumand Foundation heeft ongeveer 100 dossiers verzameld waarin vrouwen tijdens de regering van de Islamitische Republiek ter dood zijn veroordeeld wegens moord of echtbreuk. Roya Boroumand zegt dat de meeste van deze vrouwen ofwel onder huiselijk geweld hebben geleden, ofwel slachtoffers van vroeg huwelijk waren, of hun toevlucht hebben genomen tot moord vanwege de moeilijke scheidingsomstandigheden in Iran.

Executie wegens drugsmisdrijven

Na China heeft Iran de hoogste executiegraad ter wereld. In 2017 werd een wet aangenomen op grond waarvan drugsmisdadigers niet meer ter dood zouden worden veroordeeld. Daarom daalde het executiepercentage voor een tijd, maar begon opnieuw te stijgen. Dit jaar alleen al werden meer dan 100 mensen uitsluitend wegens drugssmokkel geëxecuteerd, van wie velen vrouwen waren.

Een van de recente executies van vrouwen in verband met drugs was die van Maryam Khakpour, die 41 jaar oud was en volgens de Iraanse Mensenrechtenorganisatie op 25 november in de stad Isfahan werd geëxecuteerd. Haar echtgenoot werd ook schuldig bevonden maar kreeg alleen een gevangenisstraf.

Volgens het rapport van deze organisatie werden op 9 december ook zes personen wegens drugsdelicten in Kerman geëxecuteerd, van wie drie vrouwen waren. Deze organisatie heeft de namen van minstens 116 gevangenen opgesteld, van wie vijf vrouwen zijn, die dit jaar in verband met drugs zijn geëxecuteerd. Het aantal executies in deze categorie was vorig jaar 25 personen.

Mensenrechtenactivisten geloven dat het Iraanse rechtsstelsel principieel vrouwen discrimineert. Bijvoorbeeld, de strafmondigheidsleftijd voor meisjes is 9 jaar en voor jongens 15 jaar, de getuigenis van twee vrouwen is gelijk aan die van één man en de diyeh (bloedrente) van een vrouw is de helft van die van een man.

Bourbon Fernandez wijst echter op het hoge executiepercentage en wijst op de mobilisatie van de samenleving tegen de doodstraf, wat hij als een hoopvol teken beschouwt. Dit universele verzet tegen executie kan worden gezien in de film “There Is No Evil”, gemaakt door Mohammad Rasoulof, die in 2020 de Gouden Beer op het Berlijnse Filmfestival won.

Bourbon Fernandez beschouwt de volksbewegingen tegen executie in Iran als zeer sterk en in scherp contrast met de standpunten van topambtenaren van de Islamitische Republiek.

Bron: DW