Iraanse verkiezingen; politieke gevangenen sterven onder toezicht van Ibrahim Raïssi, kandidaat voor het presidentschap

Nog een politieke gevangene is gestorven terwijl hij in hechtenis was van de Islamitische Republiek Iran, slechts twee weken voor de presidentsverkiezingen waarbij Ibrahim Raïssi, hoofd van de Iraanse gerechtelijke macht die eindverantwoordelijk is voor de zorg voor gevangenen, een van de kandidaten is.

Hadi Ghayemi, directeur van de campagne voor mensenrechten in Iran, zei: “De dood van Sasan Nikinemam in de centrale gevangenis van Teheran toont de stijgende menselijke kosten die de gerechtelijke macht van de Islamitische Republiek Iran op burgers uitoefent door personen in te sluiten vanwege kritiek op de regering.”

Volgens Hadi Ghayemi “terwijl gevangenen die van het begin af niet in de gevangenis hoorden, in gevangenissen en detentiecentra van het land sterven, is de bezorgdheid en zorg van Ibrahim Raïssi alleen gericht op het verwerven van de zetel van het presidentschap in zijn streven naar macht”.

De dood van Sasan Nikinemam werd slechts vier maanden na de dood van een ander politieke gevangene, Behnam Mahjoubi, gerapporteerd, die in hechtenis van de regering stierf, terwijl het Iraanse gerechtelijk geneeskundig onderzoeksbureau eerder had vastgesteld dat hij de gevangenis niet zou kunnen verdragen.

Sinds Ibrahim Raïssi in maart 2019 door de leider van de Islamitische Republiek Iran, Ayatollah Khamenei, tot hoofd van de gerechtelijke macht werd benoemd, zijn minstens drie politieke gevangenen – Sasan Nikinemam, Alireza Shirmohammadali en Behnam Mahjoubi – in hechtenis van de regering gestorven; hoewel dit aantal alleen betrekking heeft op gerapporteerde sterfgevallen en niet het veel hoger aantal sterfgevallen door executie of niet-politieke gevangenen omvat.

Op basis van een verklaring van de Organisatie van Teheransgevangenissen die het Iraanse Studentenpersagentschap (ISNA) op 7 juni publiceerde, stierf Sasan Nikinemam – die ondanks ernstige geestelijke en lichamelijke gezondheidsproblemen was ingesloten – op 5 juni in het Firoozabadi-ziekenhuis nadat hij “bewustzijn verloor”. Dit gebeurde terwijl gevangenisbewaarders hem waren aan het onderzoeken.

Saeed Dehghan, mensenrechtenadvocaat, schreef na de bekendmaking van Sasan Nikinemams dood op zijn Twitterpagina: “De dood van Sasan Nikinemam als gevolg van de nalatigheid van autoriteiten ten aanzien van zijn onvermogen om straf te verdragen kan moord zijn”.

Saeed Dehghan schreef: “Documentatie: artikel 290 strafwet: indien de dader opzettelijk een handeling verricht die normaliter een misdrijf veroorzaakt, ook al had hij niet de bedoeling om dat misdrijf te begaan, maar was zich ervan bewust en realiseerde zich dat die handeling normaliter een misdrijf veroorzaakt; het is moord”.

Volgens artikel 502 van de Iraanse strafprocedurewet kan een rechter, als een gevangenisstraf de aandoening van een gevangene met een lichamelijke of geestelijke ziekte verergert, na het raadplegen van een gerechtelijk geneeskundige, de straf opschorten totdat de gevangene hersteld is.

Nikinemam werd ingesloten ondanks ernstige lichamelijke aandoeningen

Sasan Nikinemam werd beschuldigd van “samenwerking en samenzwering tegen nationale veiligheid”, “propaganda tegen het systeem” en “belediging van de oprichter van de Islamitische Republiek en de leider”, en zat sinds november 2019 een gevangenisstraf van vijf jaar uit. Op basis van wat in de verklaring van de Organisatie van Teheransgevangenissen staat, stuurden gerechtelijke autoriteiten Nikinemam naar de gevangenis ondanks zijn geschiedenis van zelfmoordpogingen en zijn behoefte aan “dagelijkse medicijnen” tijdens zijn detentie, evenals de noodzaak van tientallen doktersbezoeken tijdens zijn hechtenis.

Ali Sharifzadeh, advocaat van Nikinemam, zei tegen BBC Farsi: “Ze hebben zijn familie niet ingelicht, maar bronnen van binnen de gevangenis zeggen dat het nieuws over de gevangenisluidsprekers is aangekondigd en dat gevangenen rouwbetuigingen hebben ontvangen”.

Politieke gevangenen in Iran worden bijzonder streng behandeld, wat vaak medische verzorging uitsluit. De Verenigde Naties hebben ernstige zorgen uitgesproken over het voortdurend ontzeggen van medische behandeling aan gedetineerden, wat in strijd is met de minimale regels en normen van de VN voor behandeling van gevangenen.

Dood van tientallen gevangenen sinds 2003; drie sinds Raïssi’s leiding over de gerechtelijke macht

De Iraanse Gevangenisorganisatie en de gerechtelijke macht zijn de belangrijkste verantwoordelijken voor het waarborgen van het leven en de gezondheid van alle gevangenen. Op basis van onderzoek van de campagne voor mensenrechten in Iran zijn sinds 2003 minstens 32 politieke gevangenen – die allemaal werden ingesloten nadat zij waren beschuldigd van kritiek op regeringsbeleid in Iran – in hechtenis van de regering gestorven.

Deze sterfgevallen waren het gevolg van mishandeling tijdens detentie, ontzeggen van noodzakelijke medische behandeling, of ander duidelijk verzuim of mishandeling door autoriteiten.

Het ontbreken van juridische vervolgingen tegen hoge autoriteiten vanwege sterfgevallen in regeringsdetentiecentra is indicatief voor een gerechtelijk systeem dat toelaat dat inlichtingen- en gevangenisambtenaren, gebruikmakend van immuniteit, ernstige schendingen van gevangenenenrechten begaan; een systeem dat ook, zonder verplichte onderzoeken, autopsieën of openbare rapporten van gerechtelijk geneeskundigen bij sterfgevallen in regeringsdetentie, het traject meestal gecompliceerd maakt.

Ondertussen hebben families geen effectief klachtenmechanisme.

Zorgen over de toestand van Mohammad Nourizad, politieke gevangene, en anderen nemen toe

Een groot aantal politieke gevangenen, onder wie Mohammad Nourizad, hebben dringende medische zorg nodig. Volgens mensenrechtenexperts van de Verenigde Naties in een verklaring van mei 2021 “bovendien vormt zijn voortgezette detentie ondanks medische specialistenbeslissingen dat hij vanwege zijn slechte gezondheid niet in de gevangenis kan blijven, en bijgevolg zijn ontzeggen van passende gezondheidszorg, gelijkstelling met marteling en andere vormen van wrede, onmenselijke en degraderende behandeling”.

De experts voegden eraan toe: “Zijn geval is kenmerkend voor de situatie waarin veel opgesloten Iraanse politieke activisten zich bevinden. Hij dient onmiddellijk te worden vrijgelaten”.

Een maand nadat de politieke gevangene Alireza Shirmohammadali in juli 2019 werd vermoord in de centrale gevangenis van Teheran, nadat hij illegaal was geplaatst in een afdeling voor gevangenen veroordeeld voor gewelddadige misdrijven, kondigde een parlementsfractie aan dat zij een voorstel zou indienen gericht op het bestrijden van wat zij “een ernstig probleem” noemden van gevangenisdoden – echter tot dusver zijn geen serieuze maatregelen getroffen om deze sterfgevallen te voorkomen.

Volgens Hadi Ghayemi: “Deze toenemende sterfgevallen van politieke gevangenen in Iran zijn het gevolg van decennia’s beleid van onmenselijke behandeling van regeringskritici; het resultaat van de weigering van de hoofd van de gerechtelijke macht om de wettelijke rechten van gevangenen te garanderen of om degenen die hen mishandelen verantwoording af te leggen”.

Hadi Ghayemi zegt: “Raïssi heeft gedurende al zijn verantwoordelijkheden onverschilligheid jegens menselijk leven getoond; van het dienen in een commissie die de weg effende voor rechtsomstreeks execution van duizenden politieke gevangenen in 1988 tot de toenemende sterfgevallen van politieke gevangenen die momenteel sterven door gebrek aan zorg en behandeling”.

Volgens Hadi Ghayemi “dit is de situatie die politieke gevangenen moeten ondergaan onder Raïssi’s leiding van de gerechtelijke macht, stel je nu voor wat het Iraanse volk zal zien wanneer hij op de stoel van het presidentschap zit”.

Bron: Campagne voor mensenrechten in Iran