Iran in 2019: 280 executies en honderden doden op straten

Executie is een schending van het recht op leven, een schending van het meest fundamentele recht van elk mens, een vooraf bepaalde dood bij gerechtelijk bevel en ondertekening door een rechter die volgens mensenrechtenactivisten moet worden vervangen door andere straffen.

Voor Iran, dat een van de hoogste executiecijfers ter wereld heeft, is dit onderwerp altijd vooraan in internationale kritiek en staat het onder de aandacht van mensenrechtenactivisten.

De Iraanse mensenrechtenorganisatie maakte in haar twaalfde jaarlijkse rapport bekend dat Iran met 280 executies in het jaar 2019 nog steeds een van de hoogste cijfers ter wereld had. Volgens dit rapport waren 70 procent van deze executies niet officieel aangekondigd door Iraanse autoriteiten en heeft de Iraanse mensenrechtenorganisatie ze door eigen bronnen kunnen verifiëren.

Tachtig procent van alle executies in 2019 in Iran waren gerelateerd aan de uitvoering van qesas-straffen (retaliatiestraffen), executies waarvan Iraanse autoriteiten zich meestal ontslaan van verantwoordelijkheid door te verwijzen naar de islamitische strafwet en deze in handen van de familie van het slachtoffer te stellen.

Maar de Iraanse mensenrechtenorganisatie zegt dat volgens internationaal recht de besluitvorming over het lot van deze juridische dossiers en de dader in handen van het gerechtelijk apparaat moet zijn, niet de verantwoordelijkheid van de familie van het slachtoffer.

Tegelijkertijd heeft de Iraanse mensenrechtenorganisatie het toename van gratieverzoeken in plaats van qesas in Iran verwelkomd en gezegd dat in 2019 ten minste 374 personen die tot qesas waren veroordeeld door de familie van het slachtoffer werden gratieerd, wat in vergelijking met de 255 mensen die werden geëxecuteerd onder qesas-bevelen een hoopgevend cijfer is.

De Iraanse mensenrechtenorganisatie heeft ook kritiek geuit op wat zij noemt het gebrek aan transparantie van de Islamitische Republiek in het bekendmaken van het precieze aantal executies, en zegt dat executiebevelen in veel gevallen zonder medeweten van de advocaat van de verdachte en in het geheim in gevangenissen worden uitgevoerd, en dat in een ondoorzichtig en onrechtvaardig juridisch proces. Een onderwerp dat Amnesty International meerdere keren heeft bekritiseerd.

Executie van kinderdelinquenten is ook iets wat altijd heftige kritiek heeft ondergaan van de Verenigde Naties en mensenrechtenactivisten. Personen die op het moment van het misdrijf onder de 18 jaar waren en het gebruik van de doodstraf voor hen schendt het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind. Een verdrag waaraan Iran sinds 1993 is toegetreden.

Volgens het rapport van de Iraanse mensenrechtenorganisatie werden vorig jaar ten minste vier kinderdelinquenten in Iran geëxecuteerd.

In de afgelopen twee jaar is het aantal executies voor drugsmisdrijven in Iran aanzienlijk afgenomen en de reden daarvoor is de goedkeuring en implementatie van gerelateerde wetgeving, wetgeving die sinds november 2017 van kracht is en het gebruik van de doodstraf voor deze misdrijven beperkt. Desondanks zegt Mahmoud Amiri Moghaddam dat het aantal executies voor drugsdelicten in Iran nog steeds hoger is dan in andere landen ter wereld.

13 executies in het openbaar in 2019 zijn andere zaken die de Iraanse mensenrechtenorganisatie heeft gedocumenteerd. Deze organisatie zegt dat de uitvoering van executiebevelen in het openbaar mensenrechtennormen schendt en strijdig is met de verplichtingen van Iran onder het Internationale Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten.

De Iraanse mensenrechtenorganisatie behandelt in een ander deel van haar rapport de talrijke politieke executies van 1988. Executies waarvan de Pandora’s doos na meer dan 30 jaar nog niet is geopend en waarover veel vragen blijven bestaan, van het precieze aantal geëxecuteerden in dat jaar tot de begraafplaats van tientallen van deze mensen, van wie sommigen hun gevangenisstraf uitaten en in hun dossier geen executiebevel hadden.

Amnesty International vroeg vorig jaar in een rapport getiteld “Bloedige Geheimen” de Verenigde Naties om een alomvattend en onafhankelijk onderzoek naar de omvang van deze executies uit te voeren.

Iran heeft jarenlang na China het hoogste executiecijfer ter wereld. Ook in 2018 was Iran met 253 executies verantwoordelijk voor een derde van alle executies ter wereld.

Het aantal executies in China is niet bekend omdat de regering van dat land executiecijfers als staatsgeheim klassificeert.

Desondanks zijn mensenrechtenactivisten optimistisch over de algehele daling van het aantal executies ter wereld en zeggen zij dat de dalende trend van executies ter wereld aantoont dat veel landen in recente jaren hebben ontdekt dat de doodstraf geen oplossing is voor het verminderen van misdrijven.

De Iraanse mensenrechtenorganisatie gaat in haar rapport ook in op de protesten van november 2019 en heeft kritiek geuit op de bloedige onderdrukking van deze protesten. Protesten waarbij honderden mensen door kogels van overheidsfunctionarissen op straten werden gedood.

Verschillende aantallen van dodelijk slachtoffers in november 2019 zijn gepubliceerd, van 324 personen volgens de Iraanse mensenrechtenorganisatie tot 1500 personen volgens nieuwsagentschap Reuters, maar de autoriteiten van de Islamitische Republiek hebben tot nu toe geweigerd een cijfer voor het aantal doden en gearresteerden in deze bloedige protesten in te dienen.

De Iraanse mensenrechtenorganisatie doet aanbevelingen aan de autoriteiten van de Islamitische Republiek voor verbetering van de mensenrechtensituatie in Iran en verdere verlaging van het aantal executies.

Iraanse autoriteiten hebben tot nu toe geen reactie gegeven op dit rapport en de aanbevelingen daarin.

Bron: Radio Farda