China geeft groen licht voor Iraans lidmaatschap van Shanghai Organisatie

Een hooggeplaatste Chinese functionaris heeft verklaard dat zijn land instemt met het lidmaatschap van Iran in de Shanghai Coöperatieorganisatie en dat dit onderwerp ter discussie zal worden gesteld op de komende bijeenkomst van deze organisatie. Rusland steunde Irans toetreding tot deze organisatie, terwijl China zich daar eerder tegen verzette.

Volgens persbureau Reuters heeft een hooggeplaatste Chinese diplomaat maandag (5 juni / 15 khordad) bekend gemaakt dat zijn land instemt met het lidmaatschap van Iran in de Shanghai Coöperatieorganisatie en dat Irans toetreding op de bijeenkomst van deze week ter discussie zal worden gesteld.

De Shanghai Coöperatieorganisatie had ondanks Russische steun voor Irans verzoek om toe te treden op haar bijeenkomst vorig jaar (2016) geweigerd Iran als lid aan te nemen; een feit dat op mogelijke meningsverschillen tussen China en Rusland in deze kwestie duidt.

Iran wacht al lange tijd op lidmaatschap van de Shanghai Organisatie. Ruslands argument was dat met de opheffing van sancties tegen Teheran geen obstakels meer voor Irans lidmaatschap in deze organisatie bestaan.

Volgens Li Hui, assistent van de Chinese minister van Buitenlandse Zaken, heeft Iran als waarnemerslid van de Shanghai Organisatie al lange tijd “actief deelgenomen” aan de activiteiten van deze organisatie en positieve stappen gezet ter bevordering van haar werkzaamheden.

De assistent van de Chinese minister van Buitenlandse Zaken zei tegen journalisten, in aanloop naar de bijeenkomst van de Shanghai Organisatie in de stad Astana, de hoofdstad van Kazachstan, waar ook Xi Jinping, president van China, aanwezig zal zijn: “China verwelkomt en ondersteunt Irans wens voor een permanent lidmaatschap in de Shanghai Coöperatieorganisatie”.

Li Hui voegde eraan toe: “Ik geloof dat tijdens de bijeenkomst alle partijen Irans lidmaatschap zorgvuldig zullen onderzoeken op basis van de regelgeving van de Shanghai Coöperatieorganisatie en zullen streven naar overeenstemming op basis van overleg”.

China heeft nauwe economische en diplomatieke betrekkingen met Iran onderhouden en was een van de voorstanders van de nucleaire overeenkomst met de Islamitische Republiek.

De hooggeplaatste Chinese diplomaat verwees ook naar het permanent lidmaatschap van India en Pakistan in de Shanghai Organisatie en sprak van de toenemende “aantrekkingskracht en groei” van deze organisatie voor andere landen.

Chinese functionarissen hadden in november vorig jaar, na het uiten van de wens door Recep Tayyip Erdoğan, de president van Turkije, voor toetreding van dat land tot de Shanghai Organisatie, hun bereidheid aangekondigd om Turkije’s lidmaatschap in deze organisatie te onderzoeken.

Voorafgaande instemming van Rusland

Rusland had eerder zijn instemming met Irans lidmaatschap in de Shanghai Organisatie aangekondigd. Sergei Lavrov, de Russische minister van Buitenlandse Zaken, had op 21 april van dit jaar (2017) benadrukt dat de Islamitische Republiek onder de huidige omstandigheden aan alle voorwaarden voor lidmaatschap van de Shanghai Coöperatieorganisatie voldoet.

De Russische minister van Buitenlandse Zaken had twee jaar eerder al gezegd dat na de nucleaire overeenkomst geen obstakels meer voor Irans aanwezigheid in deze organisatie bestaan.

Eerdere twijfel van China

Tot vorig jaar waren China en Tadzjikistan de belangrijkste tegenstanders van Irans lidmaatschap in de Shanghai Organisatie. Volgens experts bestonden er, ondanks de opheffing van westerse sancties tegen de Islamitische Republiek, uit Chinees oogpunt nog steeds obstakels voor de economische betrekkingen tussen Iran en het Westen. China, dat ook serieuze economische belangen in betrekkingen met het Westen heeft, wilde tot volledige zekerheid over de toekomst van de betrekkingen tussen de Islamitische Republiek en het Westen geen groen licht geven voor Irans lidmaatschap in de Shanghai Organisatie.

Het leek er ook op dat druk van de Verenigde Staten en andere westerse landen niet zonder invloed was op Chinees verzet tegen Irans lidmaatschap in de Shanghai Organisatie. Chinees bezorgdheid over regimewisseling in Iran en de overheersing van anti-westerse en anti-Amerikaanse tendensen in het buitenlands beleid van de Islamitische Republiek speelde ook een rol in de oppositie.

Experts beschouwden het verzet van Tadzjikistan en enkele andere landen uit Centraal-Azië tegen Irans lidmaatschap in de Shanghai Organisatie niet los van hun vrees voor mogelijke steun van de Islamitische Republiek aan islamistische bewegingen in deze landen.

De Shanghai Organisatie is het grootste regionale verbond dat voornamelijk ten behoeve van economische, culturele en veiligheidssamenwerking in 2011 door leiders van Rusland en China, samen met vier Centraal-Aziatische landen Kazachstan, Kirgizië, Tadzjikistan en Oezbekistan, is opgericht. Deze vier landen zijn republiekenen die zich van de voormalige Sovjet-Unie hebben afgescheiden.

Bestrijding van de dreiging van extremistisch islamisme en de strijd tegen drugstransport uit het buurland Afghanistan werden ook als duidelijke doelen van de oprichting van deze organisatie genoemd. De twee landen India en Pakistan werden in 2016 permanente leden van deze organisatie. Mongolië is sinds 2004 en Iran en Afghanistan zijn sinds 2012 waarnemerleden van de Shanghai Organisatie.

Bron: DW