رضا پهلوی در سومین سالگرد هفتم اکتبر: ایران آزاد، دوست و شریک اسرائیل خواهد بود
همزمان با سومین سالگرد حمله مرگبار ۷ اکتبر ۲۰۲۳، رضا پهلوی در پیامی خطاب به مردم اسرائیل، با قربانیان، خانواده‌های آنان و بازماندگان، ابراز همبستگی کرد و جمهوری اسلامی را حامی و تامین‌کننده سلاح حماس خواند. او تاکید کرد که در یک ایران آزاد، عاملان این جنایت‌ها پاسخگو خواهند شد و صلح و ثبات پایدار میان دو ملت تنها پس از سقوط جمهوری اسلامی امکان‌پذیر خواهد بود.
سومین سالگرد حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ در حالی در اسرائیل گرامی داشته می‌شود که یاد قربانیان آن حمله همچنان در مرکز توجه جامعه اسرائیل قرار دارد. در این حمله، که توسط حماس و گروه‌های مسلح همراه آن انجام شد، حدود یک هزار و ۲۰۰ نفر کشته و ۲۵۱ نفر به گروگان گرفته شدند. سه سال بعد، خانواده‌های قربانیان همچنان خواهان پاسخگویی درباره وقایع آن روز هستند و بازماندگان از آثار روانی و اجتماعی حمله سخن می‌گویند.
در چنین فضایی، رضا پهلوی فعال سیاسی مخالف جمهوری اسلامی، در پیامی خطاب به مردم اسرائیل با آنان ابراز همدردی کرده و تاکید نمود که ایرانیان، قربانیان این حمله را فراموش نخواهند کرد.
او در پیام خود نوشت:
«به مردم اسرائیل: در سومین سالگرد هفتم اکتبر، در غم، یادبود و همبستگی در کنار شما ایستاده‌ام. ما هرگز کسانی را که کشته شدند، یا رنج خانواده‌های آنان و بازماندگان را فراموش نخواهیم کرد.»
این پیام در شرایطی منتشر شده که سومین سالگرد حمله ۷ اکتبر بار دیگر بحث درباره نقش بازیگران منطقه‌ای، حمایت جمهوری اسلامی از گروه‌های مسلح و آینده روابط ایران و اسرائیل را به یکی از محورهای مهم فضای سیاسی خاورمیانه تبدیل کرده است.
رضا پهلوی در ادامه پیام خود، جمهوری اسلامی را مستقیما به حمایت از حماس مرتبط کرده و نوشت: «جمهوری اسلامی که حماس را مسلح و حمایت کرد، همان رژیمی است که ایرانیان را در بند نگه داشته است. وقتی ایران آزاد شود، همه کسانی را که در این جنایت‌ها دست داشته‌اند، پاسخگو خواهیم کرد. هر دو ملت ما شایسته آزادی و امنیت هستند.»
این بخش از سخنان پهلوی در حالی مطرح می‌شود که حمایت جمهوری اسلامی از حماس موضوعی مستند در گزارش‌های دولت آمریکا و مطالعات مربوط به منازعه ایران و اسرائیل است. وزارت خارجه آمریکا در گزارش مربوط به تروریسم در سال ۲۰۲۳ اعلام کرده بود که حماس از ایران بودجه، سلاح و آموزش دریافت کرده است. گزارش‌های منتشرشده پس از حمله ۷ اکتبر نیز از حمایت مالی و نظامی طولانی‌مدت تهران از حماس خبر داده‌اند.
با این حال، میان حمایت جمهوری اسلامی از حماس و دستور مستقیم تهران برای اجرای حمله ۷ اکتبر تفاوت مهمی وجود دارد. گزارش‌های منتشرشده پس از حمله نشان داده‌اند که مقام‌های اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل در آن زمان شواهد قطعی درباره صدور دستور مستقیم از سوی ایران برای اجرای حمله ارائه نکرده بودند.
رضا پهلوی در بخش دیگری از پیام خود، موضوع پاسخگویی را به آینده سیاسی ایران گره زد؛ آینده‌ای که او آن را «ایران آزاد» توصیف کرد.
او در اینباره نوشت: «پیوند میان ایرانیان و یهودیان به ۲۵۰۰ سال پیش و دوران کوروش بزرگ بازمی‌گردد. ایران آزاد، دوست و شریک اسرائیل خواهد بود. صلح و ثبات پایدار برای هر دو ملت، تنها با سقوط جمهوری اسلامی به دست خواهد آمد.»
این بخش از پیام، یکی از صریح‌ترین مواضع اخیر پهلوی درباره آینده روابط تهران و اورشلیم محسوب می‌شود؛ موضعی که بر بازتعریف روابط ایران و اسرائیل پس از جمهوری اسلامی تاکید دارد.
او در واقع تصویری کاملا متفاوت از روابط دو کشور در دوران جمهوری اسلامی ارائه می‌کند: از یک سو جمهوری اسلامی را عامل دشمنی و بی‌ثباتی می‌داند و از سوی دیگر، آینده ایران را در قالب کشوری دوست و شریک اسرائیل ترسیم می‌کند.
این موضع در امتداد دیدگاه‌هایی است که پهلوی در ماه‌های اخیر درباره آینده ایران مطرح کرده است. او در گفت‌وگویی مفصل با رویترز در ژوئیه ۲۰۲۶، خود را طرفدار گذار ایران به یک نظام دموکراتیک سکولار معرفی کرد و گفت هدفش تسهیل چنین گذاری است، نه الزاما تصدی یک مقام رسمی در آینده ایران.
در اسرائیل، سومین سالگرد ۷ اکتبر با مراسم یادبود در محل‌هایی برگزار شد که سه سال پیش شاهد حمله حماس بودند. در شهرک‌هایی نزدیک مرز غزه و محل برگزاری جشنواره موسیقی نوا، خانواده‌های قربانیان و بازماندگان گرد هم آمدند تا یاد کشته‌شدگان را گرامی بدارند.
رویترز گزارش داده است که این حمله حدود یک هزار و ۲۰۰ کشته و ۲۵۱ گروگان بر جای گذاشت و به جنگی طولانی در غزه منجر شد؛ جنگی که بنا بر آمار مقام‌های بهداشتی غزه، بیش از ۷۴ هزار کشته فلسطینی بر جای گذاشته است.
بنابراین، سالگرد ۷ اکتبر تنها یادآور یک حمله تروریستی برای جامعه اسرائیل نیست؛ این تاریخ به نقطه آغاز یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های انسانی و سیاسی چند دهه اخیر خاورمیانه نیز تبدیل شده است.
همزمان با یادبود قربانیان اسرائیلی، فلسطینیان در غزه نیز سومین سال جنگ را در میان ویرانی گسترده و آوارگی سپری می‌کنند. گزارش‌های بین‌المللی تاکید دارند که پیامدهای ۷ اکتبر و جنگ پس از آن، زندگی میلیون‌ها نفر را در منطقه تغییر داده است.
پیام رضا پهلوی را می‌توان در چارچوب تقابل آشکار او با سیاست منطقه‌ای جمهوری اسلامی نیز بررسی کرد. جمهوری اسلامی طی دهه‌های گذشته از گروه‌های مسلحی همچون حماس، حزب‌الله لبنان و گروه‌های مسلح دیگر در منطقه حمایت کرده است. مقام‌های جمهوری اسلامی نیز بارها از «محور مقاومت» و حمایت از گروه‌های فلسطینی سخن گفته‌اند.
در مقابل، پهلوی در این پیام تلاش کرده است میان مردم ایران و سیاست خارجی جمهوری اسلامی تفکیک روشنی ایجاد کند؛ او از رابطه تاریخی ایرانیان و یهودیان سخن گفته و آینده ایران را در قالب رابطه‌ای دوستانه با اسرائیل ترسیم کرده است.
این بخش از پیام همچنین پاسخی سیاسی به تصویری است که جمهوری اسلامی طی چهار دهه از اسرائیل به‌عنوان «دشمن» ارائه کرده است.
پهلوی با اشاره به کوروش بزرگ، ریشه رابطه ایرانیان و یهودیان را به بیش از دو هزار سال پیش بازمی‌گرداند؛ اشاره‌ای تاریخی که هدف آن تاکید بر این دیدگاه است که خصومت میان جمهوری اسلامی و اسرائیل الزاما نماینده رابطه تاریخی ایرانیان و یهودیان نیست.
در سومین سالگرد ۷ اکتبر، جامعه اسرائیل همچنان با زخم‌های آن روز زندگی می‌کند. بازماندگان، خانواده‌های قربانیان و کسانی که خانه‌های خود را از دست داده‌اند، هنوز درباره آنچه رخ داد و مسئولیت مقام‌های سیاسی و امنیتی اسرائیل بحث می‌کنند. در عین حال، فلسطینیان نیز با پیامدهای جنگی روبه‌رو هستند که پس از آن حمله آغاز شد.
در همین شرایط، پیام رضا پهلوی یک موضع سیاسی روشن ارائه می‌دهد: او میان مردم ایران و حکومت جمهوری اسلامی تمایز می‌گذارد و آینده‌ای را ترسیم می‌کند که در آن، ایران و اسرائیل به جای دشمنی، رابطه‌ای مبتنی بر همکاری و امنیت متقابل داشته باشند.
او در پیام خود تاکید کرده است: «ایران آزاد، دوست و شریک اسرائیل خواهد بود.» و در پایان، آینده صلح و ثبات دو ملت را مستقیما به تغییر نظام سیاسی در ایران مرتبط کرده و می‌افزاید: «صلح و ثبات پایدار برای هر دو ملت، تنها با سقوط جمهوری اسلامی به دست خواهد آمد.»
پیام رضا پهلوی در سومین سالگرد ۷ اکتبر، در واقع هم یک پیام همدردی با اسرائیلی‌هاست و هم یک بیانیه سیاسی درباره آینده ایران؛ آینده‌ای که او در آن، جمهوری اسلامی را مسئول بخشی از تنش‌های منطقه می‌داند و وعده می‌دهد که ایران پس از جمهوری اسلامی، رابطه‌ای متفاوت با اسرائیل و جامعه یهودی جهان خواهد داشت.
در شرایطی که خاورمیانه هنوز از پیامدهای حمله ۷ اکتبر و جنگ پس از آن عبور نکرده است، این موضع بار دیگر یک پرسش اساسی را در برابر افکار عمومی قرار می‌دهد: آیا می‌توان میان مردم ایران و سیاست منطقه‌ای جمهوری اسلامی مرزی روشن کشید و آینده‌ای متفاوت برای روابط ایران با اسرائیل و دیگر کشورهای منطقه تصور کرد؟
پیام رضا پهلوی پاسخی روشن به این پرسش ارائه می‌دهد: از نگاه او، چنین آینده‌ای تنها در یک ایران آزاد و پس از پایان جمهوری اسلامی امکان‌پذیر خواهد بود.
