هزاران دریانورد در محاصره جنگ و تنشهای جمهوری اسلامی، در تنگه هرمز گرفتار شدند
با ادامه بسته ماندن تنگه هرمز در پی تشدید درگیریها میان جمهوری اسلامی، آمریکا و اسرائیل، سازمان بینالمللی دریانوردی هشدار داده است که حدود ۲۰ هزار ملوان و نزدیک به ۱۵۰۰ کشتی در آبهای خلیج فارس سرگردان ماندهاند. افزایش حملات به نفتکشها، نگرانی جهانی درباره امنیت تجارت دریایی، انرژی و جان خدمه کشتیها را به سطح بیسابقهای رسانده و بسیاری از ناظران، وضعیت کنونی را یکی از خطرناکترین بحرانهای دریایی دهههای اخیر توصیف میکنند.
همزمان با تشدید تنشهای نظامی در خاورمیانه، بحران در تنگه هرمز ابعاد تازهای پیدا کرده و سازمان بینالمللی دریانوردی سازمان ملل متحد (IMO) از گرفتار شدن هزاران دریانورد و صدها کشتی تجاری در منطقه خبر داده است. این وضعیت پس از آن شکل گرفت که جمهوری اسلامی در واکنش به درگیریهای نظامی اخیر، عملا عبور و مرور در این گذرگاه حیاتی انرژی جهان را مختل کرد.
«آرسنیو دومینگز» دبیرکل سازمان بینالمللی دریانوردی، در نشست کنوانسیون دریایی قاره آمریکا در پاناما اعلام کرد که در حال حاضر حدود ۱۵۰۰ کشتی و بیش از ۲۰ هزار خدمه دریایی در آبهای خلیج فارس و اطراف تنگه هرمز گرفتار شدهاند. او هشدار داد که ادامه این وضعیت، میتواند تبعات گسترده انسانی و اقتصادی برای جهان به همراه داشته باشد.
دومینگز با اشاره به نقش حیاتی حملونقل دریایی در اقتصاد جهانی گفت: «حملونقل دریایی بیش از ۸۰ درصد کالاهای مصرفی جهان را جابهجا میکند.» او همچنین درباره وضعیت ملوانان گرفتار شده افزود: «افراد بیگناهی هستند که هر روز برای منفعت کشورهای دیگر، کار خود را انجام میدهند، اما به دلیل وضعیتهای ژئوپولیتیکی خارج از کنترل خود گرفتار شدهاند.»
دبیرکل IMO همچنین تایید کرد که تاکنون دستکم ۱۰ ملوان در جریان حملات و ناامنیهای اخیر جان خود را از دست دادهاند. برخی منابع امنیت دریایی گزارش دادهاند که طی هفتههای گذشته بیش از ۳۰ حمله یا حادثه امنیتی علیه کشتیها در منطقه ثبت شده است؛ موضوعی که موجب افزایش نگرانی شرکتهای کشتیرانی و بیمههای بینالمللی شده است.
بر اساس گزارش رسانههای بینالمللی، بسیاری از شرکتهای بزرگ حملونقل دریایی مسیر کشتیهای خود را تغییر داده یا فعالیت در خلیج فارس را محدود کردهاند. تحلیلگران هشدار میدهند که ادامه اختلال در تنگه هرمز میتواند بازار جهانی نفت و زنجیره تامین کالا در جهان را با شوک تازهای روبهرو کند؛ چرا که حدود یکپنجم نفت جهان از این مسیر عبور میکند.
در همین حال، وزارت خارجه چین نیز تایید کرده است که یک نفتکش مرتبط با شرکتهای چینی در نزدیکی تنگه هرمز هدف حمله قرار گرفته است. سخنگوی وزارت خارجه چین اعلام کرد خدمه این کشتی را شهروندان چینی تشکیل میدادند و نفتکش در حال حمل مواد شیمیایی بوده است.
رسانههای چینی گزارش دادهاند کشتی آسیبدیده، احتمالا شناور حمل مواد شیمیایی «جیوی اینوویشن» با پرچم جزایر مارشال بوده که پس از وقوع انفجار و آتشسوزی روی عرشه، درخواست کمک اضطراری ارسال کرده است. این حادثه در نزدیکی سواحل امارات متحده عربی و حوالی بندر مینا صقر رخ داد.
انتشار خبر این حمله تنها ساعاتی پیش از دیدار «وانگ یی» وزیر خارجه چین، با «عباس عراقچی» وزیر خارجه جمهوری اسلامی، در پکن صورت گرفت؛ دیداری که بخش مهمی از آن به بحران تنگه هرمز و امنیت کشتیرانی اختصاص داشت.
چین که همچنان بزرگترین خریدار نفت ایران به شمار میرود، از همه طرفها خواسته است شرایط لازم برای بازگشت «ناوبری عادی» در تنگه هرمز را فراهم کنند. سخنگوی وزارت خارجه چین تاکید کرد: «از همه طرفها میخواهیم که بازگشت ناوبری عادی از طریق تنگه هرمز را تضمین کنند.»
در هفتههای اخیر، شماری از نهادهای بینالمللی دریایی و امنیتی نسبت به خطر گسترش بحران هشدار دادهاند. شرکتهای بیمه دریایی نیز هزینه بیمه عبور از خلیج فارس را به شدت افزایش دادهاند و برخی خطوط کشتیرانی از ورود به منطقه خودداری میکنند. کارشناسان معتقدند اگر بحران ادامه یابد، اقتصاد جهانی با موج تازهای از افزایش قیمت انرژی، اختلال در تجارت و کمبود کالا مواجه خواهد شد.
