Reacties op interview Zarif; van structureel dualisme tot “schandaal” en “leugen”

De regering stelt dat men “overhaast en onrechtvaardig” geen oordeel mag vellen over Zarifs “vertrouwelijke” gesprekken. Sommigen zien het publicatiedoel als verzwakking van de Weense onderhandelingen, anderen als een “schandaal”. Familieleden van slachtoffers van het neergeschoten Oekraïense vliegtuig noemen Zarif een leugenaar.

Saeed Khatibzadeh, woordvoerder van het Iraanse Ministerie van Buitenlandse Zaken, noemde het uitgelekte bestand tijdens een persconferentie op maandag 26 april “normaal en vertrouwelijk in de regering” in een poging de gevolgen van de publicatie van Zarifs gesprek te verzachten, en benadrukte dat men niet op basis van bepaalde fragmenten ervan “overhaaste oordelen” mag vellen. Zijn woorden waren gericht tegen hardliners van de Iraanse regering, die hem sinds gisteren (21 april), toen het bestand door buitenlandse Farsitaaltalige media werd gepubliceerd, scherp hebben bekritiseerd en aangevallen.

Zarif onthulde in delen van dit interview met Saeed Lelaz, economiejournalist, achterliggende informatie over veel overkoepelende beleidsmaatregelen in de Islamitische Republiek. Hij sprak over Ruslands destructieve rol bij het voorkomen van het slagen van de JCPOA, hoe om te gaan met het bericht van de neerhaling van het Oekraïense vliegtuig, en de rol van de Revolutionaire Garde en Qassem Soleimani, voormalige commandant van de al-Quds-brigades in buitenlandse politiek en binnenlandse aangelegenheden.

Over Ruslands destructieve rol in deze gesprekken zegt Zarif: “Van de dag dat de JCPOA definitief werd, 15 juli 2015, tot de dag dat de JCPOA definitief werd afgerond, 16 januari 2016, dus gedurende ongeveer zes maanden, werden talrijke maatregelen genomen om de JCPOA van kracht te doen worden.” Hij voegt eraan toe dat “Ruslands wil erbij was dat de JCPOA niet zou plaatsvinden”, en “het was in Ruslands belang dat onze relaties met het Westen niet in crisis zouden raken, maar hij wilde niet dat deze relatie normaal zou worden.”

Elders zegt hij dat hij op de hoogte werd gesteld van de omvang van Israëlische aanvallen op Iraanse troepen in Syrië door John Kerry, zijn voormalige Amerikaanse tegenhanger.

Over Qassem Soleimani sprak de buitenlandminister van de regering-Rohani woorden die niet in de smaak vielen van hardliners; “We stellen dat meneer Soleimani Poetin naar de oorlog leidde. Maar Poetin had al zijn besluit genomen. Poetin ging naar de oorlog, maar met zijn luchtmacht, maar hij sleepte Irans grondstrijdkrachten ook naar de oorlog. We hadden tot dat moment geen grondstrijdkrachten. Het waren Syriërs, Arabieren, Afghanen en vrijwilligers.”

Wiens smaak is gekwetst?

De woordvoerder van het Ministerie van Buitenlandse Zaken zei over de publicatie van dit interview dat het onduidelijk is “wie het heeft gepubliceerd en waarom”, en “er was een neiging in sommige media om Zarifs uitspraken op te splitsen, maar men moet het geheel zien.”

Hij nodigde “iedereen” uit tot “rechtvaardig oordeel” en zei: “Dit is niet in strijd met ons openbare beleid.”

Maar “iedereen” is niet bereid deze kans zomaar voorbij te laten gaan. Mohammad Bagher Qalibaf, voorzitter van het Iraanse parlement, reageerde op Zarifs audiobestand via Twitter: “De voorzichtigheid en moed van Haj Qassem openden de slagvelden en maakten de wegen van diplomatie vrij; alleen politiek spel of naïviteit kan deze duidelijke waarheid verbergen.”

In het vervolgbericht van deze tweet staat: “Nu Haj Qassem er niet meer is, zullen we niet toestaan dat men hem onrecht aandoet door opportunisme aan te grijpen om hun politieke doelen te bereiken, en de historische rol van martelaar Soleimani verkeerd voorstellen.”

Doel; beschadiging van Zarif en schade aan Weense onderhandelingen

Jalil Rahimi Jahanabadi, lid van de commissie voor nationale veiligheid en buitenlandse betrekkingen van het parlement, vertelde maandag aan het nieuwsagentschap IRNA dat de publicatie van het audiobestand van de minister van Buitenlandse Zaken “met als doel de Weense onderhandelingen te schaden” plaatsvond. Volgens hem “vertrouwde Zarif op het gehele kabinet” en dit zijn “zionisten” die het als wapen willen gebruiken voor “vernietiging van de diplomatieke apparatuur”. Jahanabadi heeft de beveiligingsinstellingen gevraagd de verspreiders van het bestand te identificeren.

Tegelijkertijd kondigde Ahmad Amirabad Farahani, vertegenwoordiger van het volk van Qom in het parlement, aan dat er “snel een onderzoeks- en controleplan” over dit audiobestand wordt opgesteld en “vervolgd zal worden.” Hij zei dat “de verantwoordelijken voor het lekken van vertrouwelijke en geheime informatie van het land hierover naar het gerechtelijk apparaat zullen worden verwezen.”

Nasrollah Pejmanfar, voorzitter van artikel 90-commissie van het parlement, riep Zarif op om de inhoud van dit interview toe te lichten en zei dat hij “kennelijk niet weet dat hij minister van Buitenlandse Zaken is van een land als de Islamitische Republiek Iran en onderwerpen ter sprake brengt die tot de rode lijnen van de Islamitische Republiek behoren terwijl hij in deze positie van minister van Buitenlandse Zaken zit.”

Hij verweet Zarif: “Na 40 jaar werkzaam te zijn geweest in diplomatie in de Islamitische Republiek Iran, lijkt hij nog steeds de rode lijnen van het systeem en het beleidsvoeringsbeleid op het gebied van buitenlandse politiek niet te begrijpen.”

Een veiligheidschandaal?

Het interview van Saeed Lelaz met Mohammad Javad Zarif vond plaats in december 2020 als onderdeel van een “mondelinge geschiedenisproject” onder toezicht van het Center for Strategic Research van het presidentieel kantoor.

Het nieuwsagentschap Farsnews schreef afgelopen november dat Hassan Rohani, president van Iran, een centrum met de naam “Center for Preservation and Publication of Works” oprichtte onder leiding van Mohammad Ghoochani en het de titel gaf van “Council for Compilation, Collection and Organization of the Works of Ayatollah Hassan Rohani”. Vervolgens werd vermeld dat “het eerste project dat Ghoochani in deze raad uitvoert het opstellen van een boek is met de titel ‘Revival of Hope’ dat zou worden opgesteld op basis van interviews met prominent politieke figuren over Rohani en zijn diensten.”

De woordvoerder van het Ministerie van Buitenlandse Zaken benadrukte in eerste reacties op de publicatie van dit interview dat “dit gesprek uitsluitend voor registratie in het organisatiegeheugen van de regering Tadbir en Omid was opgenomen.”

Maar dit audiobestand veranderde in plaats van in “Revival of Hope” in een mediastorm.

De krant Farhekhegan verwees ernaar als een “bekend schandaal” en schreef: “Interessant genoeg was Rohani jarenlang secretaris van de Nationale Veiligheidsraad van het land, en Afshin, de adviseur en projectverantwoordelijke van het recente project, had ook lange ervaring met werk op het Ministerie van Inlichtingen. Hoe is het geloofwaardig dat een vertrouwelijk audiobestand van het land, een bestand waarin de minister van Buitenlandse Zaken zeer belangrijke dingen zei tijdens zijn nationale missie, nu in handen van buitenlanders is? Zarifs audiobestand is, afgezien van de inhoud ervan, een groot schandaal voor de regering-Rohani.”

“Het probleem van de grondwet en parallelle structuren”

Farhekhegan vroeg elders in dit verslag: “Hoe kan een politiek project van nul tot honderd worden beheerd door een instelling onder toezicht van de president en eindigt het resultaat in Londen in handen van tegenrevolutionairen?!”

Daarentegen hebben veel journalisten van binnenlandse media in reactie op deze uitspraken op sociale medianetwerken gezegd dat deze vraag betekenisloos is in een land waar vertrouwelijke documenten van het nucleaire dossier in een vrachtwagen uit het land worden gereden, de nucleaire site twee keer in korte tijd onder vuur komt te liggen, en verschillende belangrijke sleutels van het nucleaire programma overdag zijn vermoord.

Generaal Hossein Alaii, voormalige commandant van de Marinemacht van de Revolutionaire Garde, zei ook in een interview met Khabar Online dat aandacht voor de inhoud van Zarifs uitspraken in dit interview aangeeft dat “de problemen in de structuur van het staatsbeheer zich overal voordoen, ook in buitenlandse politiek en diplomatie.”

Hij koppelde het probleem aan de grondwet en voegde eraan toe: “Vanwege de tekortkomingen in de grondwet en andere wetten van het land, is er geen vereiste samenhang in het staatsbeheer en werken parallelle apparaten in alle gebieden, wat soms zware slagen toebrengt aan nationale belangen.”

De krant Shargh beschouwde de openbaarmaking van de minister van Buitenlandse Zaken als “ongekende” posities van Zarif “over de prestaties van generaal Soleimani, de Revolutionaire Garde en ook de prestaties van Rusland op het toneel van Irans buitenlandse politiek”, en Mohammad-Ali Abetahi beschouwt de verspreiders van dit audiobestand als mensen die “Zarif en Soleimani willen benadelen”, maar voegde eraan toe dat ondanks “veel ophef” er in het bestand niets speciaals staat dat in het verleden niet al is gezegd.

Het persbureau Tasnim stelde Hossam-al-Din Afshin, adviseur van Rohani, verantwoordelijk voor het lekken van dit interview en vroeg hem “verantwoording af te leggen voor deze grote schande en zijn ondergeschikten.”

Hossam-al-Din Afshin ontkende schuld en schreef op zijn Twitteraccount, zonder aan te geven wie verantwoordelijk is: “Hopelijk zal deze slechte opzet en mogelijke samenzwering op hen terugkomen.”

Het neergeschoten vliegtuig op de een of andere manier “genezen”

Een van de meest controversiële onderdelen van Zarifs interview is waar hij zegt dat hij drie dagen na de neerhaling van het Oekraïense vliegtuig niet op de hoogte was van wat er was gebeurd. Hij beschrijft de situatie als volgt: “Woensdagochtend werd het Oekraïense vliegtuig neergeschoten, ik ging vrijdagmiddag naar een speciale vergadering van het veiligheidsraadssecretariaat en zei dat de wereld nu zegt dat het is geraakt door een raket, als het werkelijk is geraakt door een raket, zeg het dan zodat ik kan zien hoe we het kunnen genezen. God is mijn getuige dat ik werd behandeld alsof ik godslastering had uitgesproken.”

Hamed Esmaeilion, van het gezin van de slachtoffers van het door de Revolutionaire Garde neergeschoten Oekraïense vliegtuig, noemde Zarif in reactie op deze uitspraken een leugenaar en zei dat hij zich wil voordoen als slachtoffer. Deze reactie van hem kreeg veel aandacht op sociale medianetwerken.

En ten slotte schreef Mike Pompeo, minister van Buitenlandse Zaken van de regering-Trump, met verwijzing naar Zarifs interview op Twitter: “Het doden van Soleimani door onze regering had brede gevolgen voor Iran en het Midden-Oosten. Als je me niet gelooft, vraag het aan Zarif. Joe Biden denkt nog steeds dat ons werk een fout was.”