15 سال حبس برای «یلدا معیری» عکاس خبری و برنده جایزه شجاعت در روزنامهنگاری
یلدا معیری عکاس خبری شناختهشده ایرانی و برنده جایزه بینالمللی شجاعت در روزنامهنگاری، بهصورت غیابی از سوی شعبه ۲۹ دادگاه انقلاب تهران به ۱۵ سال حبس تعزیری محکوم شده است؛ حکمی که در ادامه سالها فشار امنیتی و قضایی علیه این عکاس به دلیل پوشش اعتراضات و رویدادهای اجتماعی ایران صادر شده است.
یلدا معیری عکاس خبری باسابقه ایرانی، بر اساس گزارشهای منتشرشده و اعلام خود او در شبکه اجتماعی ایکس، به ۱۵ سال حبس تعزیری محکوم شده است. این حکم بهصورت غیابی از سوی شعبه ۲۹ دادگاه انقلاب تهران صادر شده و جلسه رسیدگی به اتهامات او نیز ۲۸ تیرماه، بدون حضور وی برگزار شده است. سازمان حقوق بشری ههنگاو و رسانههای فارسیزبان از صدور این حکم خبر دادهاند و خبرگزاری حقوق بشری هرانا نیز صدور حکم ۱۵ سال زندان برای این عکاس را گزارش کرده است.
بر اساس گزارشها، نیروهای امنیتی در بهمنماه سال گذشته با یورش به منزل معیری، ضمن تفتیش خانه، وسایل الکترونیکی او را ضبط کردند و از وی خواستند برای پیگیری پرونده، خود را به دادسرای شهید مقدس در اوین معرفی کند. خط تلفن همراه این عکاس نیز پیشتر به دستور وزارت اطلاعات مسدود شده بود.
صدور این حکم در حالی است که یلدا معیری پیشتر نیز به دلیل فعالیت حرفهای و پوشش اعتراضات در ایران، با بازداشت و پرونده قضایی روبهرو شده بود. او ۳۰ شهریور ۱۴۰۱، همزمان با اعتراضات سراسری پس از کشتهشدن ژینا (مهسا) امینی، هنگام عکاسی از اعتراضات در تهران بازداشت شد. بنیاد بینالمللی رسانههای زنان گزارش کرده است که معیری هنگام بازداشت توسط نیروهای پلیس امنیت اخلاقی در مرکز تهران آسیب دید و سپس به زندان قرچک منتقل شد؛ او سرانجام در ۲۰ دسامبر ۲۰۲۲ با قرار وثیقه آزاد شد. در آن زمان، مرکز رسانه قوه قضاییه اتهامات مطرحشده علیه معیری را «اقدام ضد امنیتی و حمایت از اغتشاشات» عنوان کرده بود.
اما پیش از این، نام یلدا معیری در سطح بینالمللی با روزنامهنگاری شجاعانه و پوشش بحرانها و منازعات گره خورده بود. بنیاد بینالمللی رسانههای زنان در سال ۲۰۲۳، او را به عنوان دریافتکننده جایزه Wallis Annenberg Justice for Women Journalists Award معرفی کرد؛ جایزهای که به روزنامهنگارانی اعطا میشود که بهطور ناعادلانه بازداشت، زندانی یا محبوس شدهاند. این بنیاد اعلام کرده بود که معیری در زمان دریافت جایزه، در ایران با اتهاماتی مرتبط با پوشش اعتراضات ضدحکومتی روبهرو بود.
بنیاد بینالمللی رسانههای زنان همچنین در معرفی معیری نوشته است که او حدود دو دهه از فعالیت حرفهای خود را صرف عکاسی از جنگ، درگیری، بلایای طبیعی و رویدادهای اجتماعی کرده و آثارش در رسانههایی همچون تایم، نیوزویک، لوموند، فیگارو، الپائیس و سنفرانسیسکو کرونیکل منتشر شده است.
معیری در سالهای فعالیت حرفهای خود، علاوه بر اعتراضات ایران، در کشورهای مختلفی از جمله گرجستان، اندونزی، عراق، لبنان، پاکستان و سومالی نیز عکاسی کرده است. بنیاد بینالمللی رسانههای زنان از جمله آثار مهم او را مجموعهای درباره زنان عضو نیروهای نظامی ایران و همچنین گزارشهای تصویری او از تحولات افغانستان و اعتراضات ایران عنوان کرده است.
این عکاس همچنین سالها به ثبت و مستندسازی اعدامها در ایران پرداخته است. او در گفتوگویی با رادیو اروپای آزاد/ رادیو آزادی، درباره افزایش اعدامها در ایران موضع گرفته و گفته بود: «امیدوارم مجازات اعدام برای همیشه لغو شود.»
در سال ۲۰۱۹ نیز نام معیری در رسانههای بینالمللی مطرح شد که دونالد ترامپ رئیسجمهوری وقت آمریکا، یکی از عکسهای او را بدون اجازه در پیامی درباره ایران مورد استفاده قرار داد. معیری نسبت به استفاده سیاسی از اثر خود اعتراض کرد؛ موضوعی که بار دیگر نشاندهنده شناختهشدن آثار او در خارج از ایران بود. بنیاد بینالمللی رسانههای زنان نیز در معرفی او، به این ماجرا اشاره کرده است.
صدور حکم ۱۵ سال حبس برای معیری در شرایطی صورت گرفته که فشارهای امنیتی علیه او در ماههای اخیر نیز ادامه داشته است. در ژوئن ۲۰۲۶، یک گزارش درباره پرونده امنیتی جدید علیه این عکاس از ارجاع پرونده او به دادگاه بدون اطلاع قبلی و مسدود شدن حساب بانکیاش خبر داده بود.
همچنین در فوریه ۲۰۲۶، معیری در گفتوگویی درباره اعتراضات آن سال گفته بود که عکسهایش از اعتراضات هشتم و نهم ژانویه در روزنامه فرانسوی لوموند منتشر شده و پس از آن ماموران امنیتی به خانهاش یورش بردهاند و روند احضار و بازجویی از او ادامه داشته است.
اکنون حکم تازه شعبه ۲۹ دادگاه انقلاب تهران، پرونده یلدا معیری را وارد مرحله دیگری کرده است؛ حکمی که بنا بر گزارشهای منتشرشده، ۱۵ سال حبس تعزیری را در بر میگیرد و بهصورت غیابی صادر شده است. جزئیات کامل مواد قانونی مورد استناد دادگاه و تفکیک دقیق میزان محکومیت برای هر اتهام، در منابع عمومی بینالمللی بهطور کامل منتشر نشده است و به همین دلیل درباره این بخش نمیتوان با قطعیت بیشتری اظهارنظر کرد.
با این حال، سابقه کاری و جوایز بینالمللی معیری نشان میدهد که پرونده او تنها مربوط به یک عکاس ناشناس نیست؛ او روزنامهنگاری تصویری است که طی دو دهه بخشی از تحولات اجتماعی و سیاسی ایران و برخی بحرانهای منطقهای را ثبت کرده و در سال ۲۰۲۳ نیز از سوی بنیاد بینالمللی رسانههای زنان مورد تقدیر قرار گرفته است. اکنون همین عکاس، برنده جایزه شجاعت در روزنامهنگاری، با حکم ۱۵ سال حبس روبهرو شده است؛ حکمی که واکنش نهادهای مدافع آزادی مطبوعات و حقوق روزنامهنگاران را نیز به دنبال داشته است.
