سپاه در فهرست تروریستی، چرخش قاطع اروپا و واکنش تند جمهوری اسلامی
اتحادیه اروپا، سپاه پاسداران را در فهرست ترور قرار داد و با واکنش تهدیدآمیز تهران، شکاف میان جمهوری اسلامی و اروپا را وارد مرحلهای بیسابقه کرد.
تصمیم اتحادیه اروپا برای قرار دادن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست سازمانهای تروریستی، نقطه عطفی در روابط پرتنش بروکسل و تهران به شمار میرود؛ تصمیمی که نهتنها واکنش فوری و تهدیدآمیز نهادهای نظامی جمهوری اسلامی را در پی داشت، بلکه نشاندهنده تغییر جدی رویکرد اروپا در قبال ساختار قدرت در ایران است.
ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در واکنش به این اقدام اعلام کرد: «تبعات خطرناک این تصمیم تحریکآمیز، بر عهده سیاستگذاران اروپایی است. نیروهای مسلح، بهویژه سپاه، روزبهروز توان دفاعی خود را افزایش خواهند داد.»
این نهاد همچنین با دفاع تمامقد از سپاه افزود: «سپاه پاسداران انقلاب اسلامی همواره نهادی قانونی، مقتدر و در خط مقدم مبارزه با آمریکا و اسرائیل بوده است.»
بر اساس اعلام وزیران امور خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا، سپاه پاسداران در کنار گروههایی چون داعش و القاعده در فهرست سازمانهای تروریستی این اتحادیه قرار گرفته است؛ اقدامی که از سوی ناظران، عبور اروپا از سالها احتیاط و ملاحظهکاری در قبال جمهوری اسلامی ارزیابی میشود.
«آنتونیو تایانی» وزیر امور خارجه ایتالیا، طی اظهاراتی گفت: «در سطح سیاسی، توافق لازم برای تروریستی شناخته شدن سپاه پاسداران انجام و تمام شده و حالا فقط روند فنی باقی مانده است.»
این سخنان نشان میدهد که دستکم در سطح سیاسی، مخالفتهای پیشین برخی دولتهای اروپایی کنار گذاشته شده و ارادهای مشترک برای برخورد با بازوی نظامی ــ امنیتی جمهوری اسلامی شکل گرفته است.
همزمان با این تحولات، «کایا کالاس» مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، روز جاری پنجشنبه ۲۹ ژانویه برابر با ۹ بهمن در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «سرکوب نمیتواند بدون پاسخ بماند. هر رژیمی که هزاران نفر از مردم خود را میکشد، در واقع در مسیر نابودی خود گام برمیدارد.»
او با این موضعگیری، بهصراحت تصمیم اتحادیه اروپا را به سرکوب خونین اعتراضات در ایران پیوند زد؛ سرکوبی که به گفته مقامهای اروپایی، دیگر قابل چشمپوشی نبوده است.
در همین راستا، «دیوید ون ویل» وزیر امور خارجه هلند، گفت: «مهم است که این پیام را ارسال کنیم که خونریزیهایی که شاهد آن بودهایم و وحشیگری خشونتی که علیه معترضان به کار رفته است، قابل تحمل نیست.»
فرانسه و ایتالیا که پیشتر نسبت به تروریستی اعلام کردن سپاه مردد بودند، این هفته رسما حمایت خود را اعلام کردند. این تغییر موضع، بهویژه در پاریس، از نگاه تحلیلگران نشاندهنده سنگینی هزینههای سیاسی و اخلاقی ادامه مماشات با تهران است.
در مقابل، «عباس عراقچی» وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در واکنش به این تصمیم در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اروپا سرگرم دمیدن در آتش بحران است.» وی همچنین افزود: «اتحادیه اروپا با قرار دادن نیروهای مسلح در فهرست سازمانهای تروریستی، مرتکب اشتباه راهبردی بزرگ دیگری شده است.»
سپاه پاسداران پس از انقلاب ۱۳۵۷ با هدف حفاظت از نظام سیاسی جدید تشکیل شد، اما طی دههها، به نهادی با نفوذ گسترده در اقتصاد، سیاست، امنیت داخلی و برنامههای موشکی و هستهای ایران تبدیل شده است. بسیاری از شرکتهای بزرگ، پروژههای عمرانی و بخشهایی از صنعت انرژی ایران، بهطور مستقیم یا غیرمستقیم تحت کنترل سپاه قرار دارند.
همین نقش چندلایه، از نگاه اتحادیه اروپا، سپاه را از یک نیروی نظامی صرف فراتر برده و آن را به بازیگری تبدیل کرده که در سرکوب داخلی، بیثباتسازی منطقهای و تهدید امنیت بینالمللی نقش فعال دارد.
«اورسلا فوندرلاین» رئیس کمیسیون اروپا، با استقبال از این تصمیم در شبکه ایکس نوشت: «این اقدام باید مدتها پیش انجام میشد.» او همچنین تاکید کرد: «تروریستی دقیقا واژهای است که برای رژیمی به کار میرود که مردم خود را سرکوب میکند.» او افزود: «اروپا در کنار مردم ایران، در مبارزه شجاعانهشان برای آزادی ایستاده است.»
«دیک شوف» نخستوزیر هلند، نیز نوشت: «خبر خوب امروز از بروکسل: اتحادیه اروپا توافق کرده است که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار دهد. اروپا امروز بهصورت یکپارچه پاسخی قاطع به سرکوب خونین اعتراضات مسالمتآمیز در ایران میدهد.»
در حالی که آمریکا، کانادا و استرالیا پیشتر سپاه پاسداران را سازمانی تروریستی اعلام کردهاند، بریتانیا هنوز چنین تصمیمی نگرفته است. با این حال، فشارها در لندن رو به افزایش است.
«باب بلکمن» نماینده محافظهکار پارلمان بریتانیا، با استقبال از اقدام اتحادیه اروپا، از دولت کییر استارمر خواست تعلل را کنار بگذارد و سپاه را تحریم کند. پیشتر نیز «ریچارد مور» رئیس سازمان اطلاعات خارجی بریتانیا (MI6)، هشدار داده بود که: «روسیه، چین، ایران و تروریسم اسلامگرا، مهمترین تهدیدهای پیشروی غرب هستند.»
منابع امنیتی بریتانیا همچنین اعلام کردهاند که رد پای جمهوری اسلامی در تهدیدهای تروریستی، در خاک این کشور آشکار است؛ موضوعی که میتواند لندن را به پیروی از مسیر بروکسل سوق دهد.
قرار گرفتن سپاه پاسداران در فهرست سازمانهای تروریستی اتحادیه اروپا، نه یک اقدام نمادین، بلکه پیامی سیاسی، حقوقی و امنیتی به تهران است: «دوران اغماض رو به پایان است.»
واکنش تند نهادهای نظامی جمهوری اسلامی و دفاع بیپرده از سپاه، در کنار حمایت گسترده مقامهای اروپایی از مردم ایران، نشان میدهد که شکاف میان دو طرف وارد مرحلهای تازه و پرتنش شده است؛ مرحلهای که پیامدهای آن میتواند فراتر از روابط دیپلماتیک باشد.
