چهارشنبهسوری، تقابل نور و تهدید در خیابانهای ایران
در آستانه آیین باستانی چهارشنبهسوری، شاهزاده پهلوی از مردم خواست در این مراسم شرکت کنند و در مقابل، دولت جمهوری اسلامی دست به تهدید مردم زده و به آنها هشدار داد.
در آستانه برگزاری آیین باستانی چهارشنبهسوری، رضا پهلوی با انتشار پیامی، از مردم ایران خواست این جشن را با رویکردی مسالمتآمیز و به دور از تنش برگزار کنند. او در پیام خود تاکید کرد:
«هممیهنانم،
در آستانه چهارشنبهسوری، رژیم ضدایرانی جمهوری اسلامی بار دیگر میکوشد مانع برگزاری این آیین ملی و باستانی شود. اما امسال ما چهارشنبهسوری را به یاد دلاورانی که جان خود را برای بازپسگیری ایران و هویت ملیمان فدا کردند، با شوری ملی برگزار میکنیم.
پیام ما روشن است: آتش ما، نماد نور و پاکی ایران، بر تاریکی و پلیدی این رژیم ناایرانی پیروز خواهد شد و خاک ایران را از اشغالگران جنایتکار پاک خواهد کرد.
از همه ایرانیان خارج از کشور نیز میخواهم در چهارشنبهسوری، در برابر سفارتخانههای رژیم در سراسر جهان گرد هم آیند و فریاد بزنند: تا وقتی ایران آزاد نشود و جمهوری اسلامی از صفحه روزگار محو نگردد، ملت ایران آرام نخواهد گرفت.
همچنین از رئیسجمهور آمریکا و نخستوزیر اسرائیل میخواهم تحولات این روز را با دقت زیر نظر بگیرند و اجازه ندهند جمهوری اسلامی در این آیین ملی با مردم شجاع ایران با خشونت برخورد کند. ما با برگزاری باشکوه چهارشنبهسوری، به پیشواز نوروز و بهار آزادی ایران میرویم و نشان میدهیم که روز رهایی ایران نزدیک است.»
همزمان با این فراخوان، رسانهها و کانالهای نزدیک به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، رویکردی تند و هشدارآمیز نسبت به برگزاری این مراسم اتخاذ کردند. در این فضا، شرکت در تجمعات چهارشنبهسوری نه بهعنوان یک سنت فرهنگی، بلکه بهعنوان رفتاری قابل پیگرد معرفی شده و تلویحا از برخوردهای جدی با شرکتکنندگان سخن گفته شده است.
این نوع ادبیات، که با اشاره به نمونههای برخورد در دیگر کشورها نیز همراه بوده، تلاش دارد پیام روشنی ارسال کند: «هرگونه حضور خیابانی ممکن است با واکنش سخت مواجه شود.» چنین فضایی، عملا جشن کهن چهارشنبهسوری را از یک آیین شاد مردمی به رویدادی پرریسک در نگاه عمومی تبدیل کرده است.
چهارشنبهسوری که ریشه در تاریخ پیش از اسلام ایران دارد، همواره نماد پاکی، نو شدن و غلبه نور بر تاریکی بوده است. با این حال، در سالهای اخیر، این آیین بیش از پیش در بستر تحولات سیاسی معنا پیدا کرده است.
رضا پهلوی همچنین در بخش دیگری از پیام خود خطاب به نیروهای حکومتی هشدار داده و گفت: «مردم امشب چهارشنبهسوری را مسالمتآمیز برگزار میکنند. از ساعت ۶ بعدازظهر، خیابانها، کوچهها و محلهها را ترک کنید و در برابر مردم نایستید. بگذارید این شب در آرامش به پایان برسد. پیامدهای ماندن در خیابانها و سرکوب جشن مسالمتجویانه مردم، با خود شماست.»
شاهزاده پهلوی همچنین در پیام خود تاکید کرده و از مردم خواست که با هوشیاری کامل، از هرگونه تنش، درگیری و حتی نزدیک شدن به مزدوران رژیم در خیابانها خودداری کنند؛ وی همچنین افزود: «هدف عوامل شر این است که جشن نور و پاکی و همچنین زندگی شما را به تاریکی، پلیدی و مرگ بکشانند. این فرصت را به آنها ندهید.»
با نگاهی انتقادی، میتوان گفت که قرار گرفتن آیینهای فرهنگی در مرکز کشمکشهای سیاسی، اگرچه میتواند حامل پیامهای اعتراضی باشد، اما در عین حال خطر دور شدن از کارکرد اصلی این سنتها را نیز در پی دارد. چهارشنبهسوری، بهعنوان جشن نور، اکنون در نقطهای ایستاده که میان امید به تغییر و سایه تهدید، در نوسان است.
