موج تازه فشار بر وکلا و فعالان مدنی در ایران؛ بازداشت، شکنجه و احکام سنگین

در ادامه موج فزاینده برخوردهای امنیتی و قضایی در ایران، گزارش‌های تازه از بازداشت وکلای دادگستری، شکنجه متهمان در بازداشت و صدور احکام سنگین برای شهروندان منتقد حکایت دارد؛ روندی که به گفته نهادهای حقوق بشری، نشانه‌ای از تشدید فشار بر مدافعان حقوق بشر، فعالان مدنی و معترضان پس از اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» است.

هم‌زمان با افزایش فشارها بر فعالان مدنی در ایران، منابع حقوق بشری از بازداشت یک وکیل دادگستری در شیراز، ادامه شکنجه یک جوان کُرد در بازداشت و صدور حکم زندان و تبعید برای یک شهروند لُر خبر داده‌اند؛ تحولاتی که نگرانی‌ها درباره وضعیت حقوق بشر و استقلال دستگاه قضایی در جمهوری اسلامی را بار دیگر افزایش داده است.

بر اساس گزارش منتشرشده از سوی سازمان حقوق بشری هه‌نگاو، «بهار صحرائیان»، وکیل دادگستری و عضو کانون وکلای فارس، روز ۱۶ می برابر با 26 اردیبهشت، هنگام حضور در مجتمع دادگاه انقلاب شیراز و در جریان انجام وظایف حرفه‌ای خود بازداشت شد. او سپس به بند زنان زندان عادل‌آباد منتقل شد.

به گفته این نهاد، مقام‌های قضایی اتهاماتی از جمله «اجتماع و تبانی علیه امنیت ملی»، «تبلیغ علیه نظام» و «نشر اکاذیب» را علیه این وکیل مطرح کرده‌اند. هه‌نگاو بازداشت وکلایی را که در پرونده‌های سیاسی و مدنی فعالیت می‌کنند، بخشی از فشار سیستماتیک بر جامعه حقوقی ایران توصیف کرده است.

در ماه‌های اخیر، چندین وکیل دیگر نیز در شیراز و شهرهای مختلف ایران بازداشت شده‌اند؛ از جمله الهام زراعت‌پیشه و آستاره انصاری که هر دو سابقه فعالیت در پرونده‌های حقوق بشری و اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» را داشته‌اند.

در پرونده‌ای دیگر، گزارش‌ها از استان ایلام حاکی از آن است که «ارشیا قیصربیگی»، جوان کُرد اهل سرابله، پس از بازداشت خشونت‌آمیز، همچنان در سلول انفرادی نگهداری می‌شود و با اتهاماتی روبه‌رو شده که می‌تواند خطر صدور حکم اعدام را برای او در پی داشته باشد.

بر اساس اطلاعات منتشرشده توسط نهادهای حقوق بشری، نیروهای امنیتی هنگام بازداشت او بدون ارائه حکم قضایی وارد منزل خانوادگی‌اش شدند و به شدت وی را مورد ضرب‌وجرح قرار دادند؛ به‌طوری که فک، بینی و دندان‌های او دچار شکستگی شده است. منابع مطلع می‌گویند او در دوران بازداشت از دسترسی به درمان پزشکی، وکیل و ملاقات با خانواده محروم بوده و تحت فشار برای اخذ اعترافات اجباری قرار دارد.

طبق اسناد قضایی منتشرشده، اتهام‌های «محاربه» و «افساد فی‌الارض» بر پایه همین اعترافات علیه او مطرح شده است؛ اتهاماتی که در سال‌های اخیر بارها علیه معترضان و زندانیان سیاسی در ایران به کار رفته و در برخی پرونده‌ها به صدور حکم اعدام انجامیده است.

در تحول دیگری، «رضا کوشکی‌نژاد» شهروند اهل پلدختر، از سوی دادگاه انقلاب خرم‌آباد به یک سال زندان، دو سال تبعید اجباری به بیرجند و یک مجازات تکمیلی محکوم شده است. بر اساس حکم صادرشده، او موظف شده اسناد مربوط به ساواک را مطالعه کرده و گزارشی دست‌نویس به مقام‌های قضایی ارائه دهد.

اتهام‌های مطرح‌شده علیه او شامل «تبلیغ علیه نظام» و «تحریک مردم به برهم زدن امنیت جامعه در فضای مجازی» عنوان شده است. کوشکی‌نژاد پیش‌تر نیز در جریان اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» بازداشت و محکوم شده بود.

فعالان حقوق بشر می‌گویند مجموعه این پرونده‌ها نشان می‌دهد که جمهوری اسلامی همچنان از ابزارهایی چون بازداشت‌های امنیتی، اتهام‌های سنگین، اعترافات اجباری و تبعید برای کنترل فضای اجتماعی و خاموش کردن صدای منتقدان استفاده می‌کند؛ روندی که پس از اعتراضات سراسری سال‌های اخیر ابعاد گسترده‌تری یافته است.