Het imperium van verborgen geld; ontmaskering van het netwerk voor overdracht van honderden miljoenen dollars naar Hezbollah

Onderzoeken naar de routes wijzen op de rol van ambtenaren van de Islamitische Republiek en de omvang van de financiële steun aan Hezbollah, waarbij het formele banksysteem wordt omzeild via diplomatieke koffers tot overboekingssystemen.

In de afgelopen weken zijn rapporten van meerdere media- en onderzoeksbronnen gepubliceerd die wijzen op het bestaan van een georganiseerd mechanisme voor overdracht van grote financiële middelen van de Islamitische Republiek naar Hezbollah in Libanon; een netwerk dat volgens deze rapporten met behulp van diplomatieke dekking, informele bankkanalen en complexe financiële mechanismen honderden miljoenen dollars naar Libanon heeft overgebracht.

Op basis van deze informatie hebben enkele hooggeplaatste ambtenaren van de Islamitische Republiek met diplomatieke paspoorten en commerciële vluchten naar Beiroet “koffers met grote bedragen” verplaatst. In deze rapporten worden Abbas Araghchi, Ali Larijani en zes andere ambtenaren van de Islamitische Republiek genoemd als betrokken personen.

Mohammad Ibrahim Taheriyanfard, Mohammad Reza Shirkhoda’i, Hamidrezza Shirkhoda’i, Reza Nadaei, Abbas Asgari en Amir Hamzeh Shirani Rad zijn zes diplomaten die betrokken waren bij de overdracht van honderden miljoenen dollars contant geld naar Libanon.

Deze maatregelen werden genomen op een moment dat Hezbollah, na zware slagen op zijn comando-, wapentuig- en financiële structuur in de afgelopen maanden, serieus bezig was met wederopbouw van zijn vermogen, en de overdracht van geldkoffers van Iran naar Libanon via civiele vliegtuigen of cryptovaluta is niet nieuw.

Israël verhinderde lang het landen van toestellen van de Islamitische Republiek op de luchthaven van Beiroet door controle van het Libanese luchtruim en druk op de regering van dat land, maar deze controles werden geleidelijk verminderd.

Vorig jaar organiseerden Hezbollah-supporters protestbijeenkomsten buiten de luchthaven van Beiroet, omdat de Libanese regering een Iraans vliegtuig tegen zou houden dat volgens rapporten aanzienlijke hoeveelheden contant geld voor Hezbollah vervoerde. Israël had eerder gewaarschuwd dat het tegen de luchthaven van Beiroet zou optreden als het proces van geldoverdracht van Iran naar Libanon zou doorgaan.

Een van de diplomaten die betrokken zijn bij de smokkel van contant geld is Mohammad Ibrahim Taheriyanfard, die op 18 december de minister van Buitenlandse Zaken van de Islamitische Republiek op een reis naar Beiroet vergezel. Taheriyanfard is een 70-jarige diplomaat die eerder ambassadeur van de Islamitische Republiek in Turkije, bijzondere assistent van Mohammad Javad Zarif op het ministerie van Buitenlandse Zaken en speciale vertegenwoordiger van de regering in Afghanistan is geweest.

Shirkhoda’i is een ander ervaren lid van het ministerie van Buitenlandse Zaken van de Islamitische Republiek die een rol speelde in de smokkel van honderden miljoenen dollars contant geld voor Hezbollah. Deze 69-jarige diplomaat was eerder vice-consul van Iran in Peshawar en Islamabad in Pakistan en bijzondere assistent van de minister van Buitenlandse Zaken tijdens de eerste regering van Hassan Rouhani. Hij is nu voorzitter van de raad van bestuur van een coöperatief bedrijf genaamd “International Veterans Association Vafa”, dat actief is in geldwitwassing ten behoeve van het ministerie van Buitenlandse Zaken van de Islamitische Republiek.

Een ander diplomaat die betrokken is bij de overdracht van contant geld naar Hezbollah is Shirani Rad. Tot 2012 was hij werknemer van de ambassade van de Islamitische Republiek in Canada, maar werd na het verbreken van diplomatieke betrekkingen tussen Ottawa en Teheran naar Iran gedeporteerd.

Maar contante overdracht is slechts een onderdeel van het verhaal. Rapporten gepubliceerd in westerse media tonen aan dat in het afgelopen jaar honderden miljoenen dollars van Iraanse olieopbrengsten via wisselkantoren, particuliere bedrijven en het overboekingssysteem in Dubai naar Hezbollah in Libanon zijn overgebracht.

Overboekingsnetwerken, bekend als “Hawala”, zijn een van de sleutelwerktuigen in dit proces. In dit systeem wordt geld zonder fysieke verplaatsing overgebracht via vereffening tussen wisselkantoren en tussenpersonen; een methode die moeilijker is na te gaan voor het internationale banksysteem en helpt sancties te omzeilen.

Enkele rapporten melden ook het gebruik van fictieve handelsbedrijven, dekmantelexport- en importoperaties en olie-voor-warenaanbiedingen voor financiering. In dit patroon worden buitenlandse inkomsten uit de verkoop van olie of aardolieproducten in derde landen verzameld en vervolgens via tussenpersonen naar Libanon overgebracht.

Het Israëlische kanaal rapporteerde begin december over de instemming van de Islamitische Republiek met een betaling van één miljard dollar aan Hezbollah. Ook rapporteerde de Wall Street Journal dat de Islamitische Republiek in het afgelopen jaar honderden miljoenen dollars olieopbrengsten via wisselkantoren, particuliere bedrijven en het overboekingssysteem in Dubai naar Hezbollah in Libanon heeft overgebracht.

Als reactie op dit proces hebben de Verenigde Staten en enkele Europese landen personen en instellingen die betrokken waren bij de financiering van Hezbollah op de sanctielijst geplaatst. Het doel van deze sancties wordt vermeld als het bevriezen van activa, beperking van toegang tot het internationale financiële systeem en onderbreking van geldoverdrachtkanalen.

De voortzetting van dit proces, tegelijk met de diepe economische crisis in Iran, landelijke protesten en onderdrukking van het Iraanse volk, heeft kritiek in het land opgeroepen. Tegenstanders stellen dat de toewijzing van grote middelen aan regionale groepen, in omstandigheden waarin de binnenlandse economie met inflatie, waardevermindering van de nationale munt en gebrek aan investeringen wordt geconfronteerd, de sociale kloof verergert.

Op regionaal niveau hebben deze financiële overdrachten ook de spanningen tussen Iran en Israël verergerd en het risico op verspreiding van conflicten naar civiele infrastructuur zoals de luchthaven van Beiroet verhoogd.

Het totaal van gepubliceerde rapporten schetst een beeld van een gelaagd geldoverdrachtnetwerk; een netwerk dat zich uitstrekt van diplomatieke koffers tot wisselkantoren in Dubai en overboekingssystemen. Indien deze beweringen waar zijn, hebben we te maken met een van de meest uitgebreide en complexe mechanismen voor het omzeilen van sancties; een mechanisme dat niet alleen de financiële situatie van Libanon, maar ook de veiligheidssituatie in de regio heeft beïnvloed.

Daartegenover hebben ambtenaren van de Islamitische Republiek continu het verzenden van contant geld of organisatie van dergelijke netwerken ontkend en deze rapporten als politiek beschouwd.