Teheran in kernenergie-impasse en reis IAEA naar Washington
Het in een impasse raken van Teherans kernprogramma heeft het Internationaal Atoomagentschap (IAEA) ertoe gedwongen naar Washington af te reizen.
De weigering van de Islamitische Republiek om samen te werken met het Internationaal Atoomagentschap heeft de wereldwijde vertrouwenscrisis over Irans kernprogramma verergerd en de internationale onderhandelingen in een impasse doen geraken.
De Islamitische Republiek Iran heeft wederom de internationale gemeenschap voor grote uitdagingen geplaatst door inspecteurs van het Internationaal Atoomagentschap de toegang tot haar nucleaire installaties te ontzeggen. Bloomberg rapporteerde, onder verwijzing naar meerdere goed geïnformeerde diplomaten, dat het Internationaal Atoomagentschap volgende week naar Washington zal reizen nadat het er niet in geslaagd is toestemming van Teheran te verkrijgen, om met Amerikaanse autoriteiten te spreken over het voortzetten van inspecties.
Dit gebeurt terwijl drie Europese mogendheden de Islamitische Republiek een deadline hebben gegeven om door hervatting van nucleaire en raketonderhandelingen tot een akkoord te komen, anders zal het ‘triggermechanisme’ worden geactiveerd en zullen alle sinds 2015 opgeschorte internationale sancties opnieuw van kracht worden.
De belangrijkste geschilpunten, waaronder Teherans gebrek aan transparantie over meer dan 400 kilogram verrijkt uranium van 60 procent dat na de twaalfde oorlog naar een veilige locatie is overgebracht, tonen aan dat dezelfde problemen en obstakels die recent spanningen hebben veroorzaakt, nog steeds aanwezig zijn.
Nu zijn de omstandigheden voor enig akkoord ingewikkelder. Amerika benadrukt de volledige afbraak van alle verrijkingscapaciteiten en Duitsland wil ook duidelijkheid over langdurige ballistische raketten, maar Teheran heeft geen van deze voorwaarden aanvaard.
‘Massimo Aparo’, plaatsvervangend directeur-generaal van het agentschap, reisde op 21 augustus naar Teheran om te spreken over hoe het agentschap en de Islamitische Republiek onder de nieuwe omstandigheden zouden samenwerken, maar vertrok na enkele uren zonder resultaat. De reis van een IAEA-delegatie naar Washington heeft ook de bezorgdheid versterkt over het onvermogen van het agentschap om uraniumvoorraden dicht bij wapenkwaliteit in Iran te inspecteren en te controleren. Drie diplomaten vertelden Bloomberg dat deze reis was gepland na het falen van Rafael Grossi, directeur-generaal van het agentschap, om de Iraanse autoriteiten ervan te overtuigen inspecties te hervatten.
De uitzetting van inspecteurs tijdens de recente oorlog met Israël heeft feitelijk het internationale toezicht en de controle op Irans kernprogramma stilgelegd. Teheran stelt nog steeds dat chemische en stralinggevaren op gebombardeerde locaties het hervatten van inspecties belemmeren, terwijl inspecties juist zijn ontworpen om deze gevaren te beoordelen.
Stromingen dicht bij het gezag in de Islamitische Republiek beschuldigen het agentschap ervan informatie over Iraanse kernlocaties aan Israël te hebben doorgegeven. Enkele hervormingsgezinde figuren, waaronder Mohammadjavaad Zarif, voormalige minister van Buitenlandse Zaken, wijten Rafael Grossi ook voor de twaalfde oorlog. ‘Ali Larijani’, secretaris van de Nationale Veiligheidsraad, schreef op 21 juni op het sociale medium X met dreigende toon: “Wanneer de oorlog voorbij is, zullen we Rafael Grossi ter verantwoording roepen.”
Deze situatie toont aan dat de Islamitische Republiek niet alleen transparantie op internationaal niveau ontwijkt, maar ook voortdurend gebruikmaakt van misleidende tactieken en instrumenteel gebruik van diplomatie om samenwerking met internationale instellingen te blokkeren. Het gevolg van dit beleid is aanhoudend wereldwijd wantrouwen jegens Irans kernprogramma en toenemende internationale spanningen.
