Rusland, Amerika of Iraanse hardliners – wie houdt het nucleaire akkoord gijzeld?

Een groep Amerikaanse Republikeinen eist een stop van onderhandelingen over het nucleaire akkoord. Rusland stelt voorwaarden met betrekking tot sancties tegen zichzelf. Europeanen zeggen dat een akkoord ook zonder Rusland mogelijk is, maar een factie in Iran stelt Amerika aansprakelijk.

Een groep Republikeinse senatoren van de Verenigde Staten vroeg donderdag 18 Esfand (10 maart) aan Joe Biden om onderhandelingen met Iran over het nucleaire akkoord op te geven en benadrukte dat het sluiten van dit akkoord betekent dat een “groot voordeel” wordt gegeven aan Vladimir Poetin, de president van Rusland, te midden van diens militaire aanval op Oekraïne.

Senator Ted Cruz uit Texas verklaarde op een persconferentie aan de media dat dit akkoord, indien op dit moment aangekondigd, een “groot succes voor Vladimir Poetin zou zijn”. Volgens hem zal Poetin miljarden dollars verdienen uit olie- en gashandel, nucleaire overeenkomsten en wapendeals.

Senator Jim Risch uit Idaho beschreef Iran en Rusland als “twee van de ergste vijanden” van Amerika op aarde en eiste dat het land zich terugtrekken uit een overeenkomst waar “Rusland en Iran over onderhandelen”.

Republikeinen zijn sinds de invoering van het Comprehensive Joint Plan of Action (JCPOA) in 2015 onder president Barack Obama tegen deze overeenkomst geweest. Nu, gezien de oorlog in Oekraïne, hebben zowel Democraten als Republikeinen hun bezorgdheid geuit over terugkeer naar het akkoord. Senator Bob Menendez zei tijdens een hoorzitting van de Senaatscommissie Buitenlandse Zaken op dinsdag 17 Esfand dat hij ook bezorgd is dat Rusland financieel voordeel zou hebben van een nieuw akkoord.

Maar Victoria Nuland, adjunct-minister van Buitenlandse Zaken van de Verenigde Staten voor politieke aangelegenheden, benadrukte tegenover de commissie dat we niet langer kunnen wachten en zei: “Het laatste wat we naast Poetins bloedige oorlog nodig hebben, is een nucleair gewapend Iran.” Zij voegde eraan toe dat het niet bereiken van een akkoord met Iran kan betekenen dat dit land “binnen enkele weken of maanden kernwapens kan verkrijgen”.

Europese functionarissen wezen de verzoeken van Moskou onmiddellijk af

In de afgelopen dagen, toen werd verwacht dat nucleaire onderhandelingen in Wenen tot een resultaat zouden kunnen leiden en de Iraanse organisatie voor atoomenergie en het Internationaal Atoomenergieagentschap hadden verklaard dat zij het eens waren geworden over een gezamenlijke verklaring over de oplossing van resterende kwesties, stelde Rusland een nieuw voorwaarde.

Sergei Lavrov, Russisch minister van Buitenlandse Zaken, vroeg op zaterdag 14 Esfand om “schriftelijke garanties” van de Verenigde Staten dat sancties tegen Rusland vanwege Oekraïne op geen enkele manier de betrekkingen van Moskou met Teheran in het kader van de overeenkomst, het zogenaamde JCPOA, negatief zouden beïnvloeden. Een schriftelijke garantie dat Amerikaanse sancties op geen enkele manier het “recht” van Rusland op “handel, economische samenwerking, investeringen en volledige vrije militaire-technische samenwerking” met Iran zouden schaden.

Volgens Wall Street Journal presenteerde Michail Oeljanov, Russisch onderhandelaar, een bijgewerkte versie van de bredere verzoeken van Rusland ook aan de Europese Unie. Maar een senior westerse functionaris zei dat dit verzoek door Europeanen “ter plekke” werd afgewezen en dat zij zeiden dat deze verzoeken “niets met het JCPOA te maken hebben”. Een vergelijkbare reactie als die van Antony Blinken, Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, die de voorwaarden van zijn Russische tegenhanger “irrelevant” noemde. Hij zei duidelijk dat de kwestie van sancties tegen Rusland en het JCPOA “afzonderlijke onderwerpen” zijn en “er geen verband tussen bestaat”.

Een akkoord is mogelijk zonder Rusland

Wall Street Journal schreef, onder verwijzing naar westerse functionarissen, dat een akkoord ook zonder Rusland mogelijk is, hoewel het werk moeilijker en tijdrovender zou zijn. Zij zeiden: “Het vinden van creatieve oplossingen kan mogelijk zijn, maar vereist het openen van de doos van het JCPOA, iets wat niemand wil doen en wat tijd kost”.

Iran echter heeft geen duidelijk standpunt ingenomen. In eerste reacties zei Hossein Amir-Abdollahian, Iraanse minister van Buitenlandse Zaken: “Terwijl we vasthouden aan het behoud en naleving van onze rode lijnen, staan we niet toe dat enige buitenlandse factor onze nationale belangen beïnvloedt in onderhandelingen in Wenen”. Saeed Khatibzadeh, woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken, terwijl hij de rol van Rusland in Weense onderhandelingen “constructief” noemde, benadrukte: “Iran beslist op basis van gedrag van de Verenigde Staten, niet op basis van onduidelijke berichten”.

Het lanceren van een satelliet met twee boodschappen

Iran lanceerde tegelijkertijd (dinsdag 16 Esfand) zijn tweede satelliet genaamd Noor-2 in een baan en zei dat deze satelliet “verkennings- en observatiesatelliet” was. Een stap die werd beantwoord met een reactie van Amerika. Zowel Amerika als Europa zien Irans raketprogramma als een bedreiging.

Vandaag noemde het nieuwsbureau Noor News, dat verbonden is aan de Hoge Raad voor Nationale Veiligheid van de Islamitische Republiek, deze satelliet “Irans tweede militaire satelliet” en schreef dat deze actie twee boodschappen bevat: “Iran is niet bereid tot enige onderhandeling over zijn defensie- en ruimtecapaciteiten en regionaal beleid. Ten tweede; het benadrukken van het feit dat enige onderhandeling en mogelijk akkoord niet kan dienen als beperkende factor voor Irans verdedigings-, raket- en ruimteprogramma’s”.

Noor News beschouwde dit als “deze belangrijke boodschap ook aan bepaalde politieke facties in het binnenland”, namelijk dat zij “moeten begrijpen dat vroegere benaderingen het land eigenlijk op het verkeerde spoor hebben gezet vanwege misvattingen over internationale systeemvergelijkingen”.

Dit nieuwsagentschap zegt ook dat de vertraging in Weense onderhandelingen “het gevolg is van Amerikaans uitstel in het nemen van politieke beslissingen over resterende kwesties die binnen Irans rode lijnen vallen” en “westerse functionarissen en media stellen Iran voortdurend ten onrechte voor als belemmering van een akkoord, en het Russische verzoek is ook een nieuw excuus geworden voor Amerika”.

Het lot van het JCPOA zit nu ingeklemd tussen “rode lijnen” van Iran, inclusief garanties van Amerika dat het niet opnieuw uit het akkoord stapt en het opheffen van alle sancties, voorwaarden van Moskou en manoeuvres van Iraanse hardliners. Een situatie die Noor News zegt dat sommigen het beschouwen als “Moskou’s gijzeling en een belemmering voor een akkoord in Wenen” en “anderen interpreteren het als bewijs van Ruslands ernst in Weense onderhandelingen en garantie voor Iran om voordeel te halen uit een mogelijk akkoord”.

Bron: DW