Secretaris Veiligheidsraad Oekraïne over neerhalen vlucht PS752: “Terroristische aanslag” op civiel vliegtuig

Voice of America zond ter gelegenheid van de tweede verjaardag van het neerhalen van het Oekraïnse passagiersvliegtuig vlucht “PS752” een speciaal programma uit met de titel “Vlucht 752: perspectief op waarheid” met deelname van experts.

Hieronder volgt het volledige interview van Siamak Dehghanpour met Alexei Danilov, secretaris van de Veiligheids- en Defensieraad van Oekraïne.

Siamak Dehghanpour: U hebt eerder gezegd dat het afschieten op het Oekraïnse vliegtuig een bewuste aanval was met de mogelijkheid om een Amerikaanse aanval op Iran te voorkomen. Staat u nog steeds achter deze positie? Denkt u dat het afvuren van raketten opzettelijk was?

Alexei Danilov: Eerst en vooral moet ik benadrukken dat het voorval dat op 8 januari 2020 plaatsvond een terroristische aanslag was op een civiel vliegtuig – een daad die in de wereld van vandaag onaanvaardbaar is. Dit is mijn mening, die tot vandaag niet is veranderd. Helaas staat de Iraanse zijde ons niet toe andere informatie te verkrijgen.

V: Elf Oekraïense burgers kwamen om bij het afschieten op vlucht 752. Heeft de regering van de Islamitische Republiek zich officieel bij Oekraïne verontschuldigd? Hebben de families van de slachtoffers compensatie ontvangen van de Islamitische Republiek?

Alexei Danilov: Er werd een verontschuldiging gegeven, ja. Maar verloren levens kunnen niet terugkeerd. Helaas betaalt de Iraanse zijde geen schadevergoeding aan Oekraïense families en dit is een groot vraagstuk – waarom niet. Twee jaar zijn voorbij sinds deze ramp. Het is zeer betreurenswaardig dat de Iraanse zijde onze voorstellen niet heeft aanvaard.

V: Het Hooggerechtshof van Ontario in Canada veroordeelde op 3 januari 2022 de Islamitische Republiek tot betaling van 107 miljoen Canadese dollar vanwege opzettelijke terroristische aanval bij het afschieten op het Oekraïnse vliegtuig. Loopt een soortgelijke zaak in het rechtssysteem van Oekraïne?

Alexei Danilov: Het strafrechtelijk onderzoek onder toezicht van het Oekraïense openbaar ministerie loopt door. Maar ik moet helaas opnieuw zeggen dat de samenwerking die we van Iran verwachtten niet heeft plaatsgevonden. Samen met onze internationale partners wachten we op het verloop van het democratische rechtsgeding zodat we schadevergoeding kunnen ontvangen. De zaak waarnaar u verwijst, is een aparte kwestie die alleen betrekking heeft op nabestaanden van slechts een klein aantal van de slachtoffers van deze ramp.

V: Bij de eerste verjaardag van het afschieten op vlucht 752 vroegen Oekraïne en enkele andere landen Iran in een gezamenlijke verklaring om alle betrokken personen in deze zaak te vervolgen. Loopt er een gezamenlijke inspanning met andere landen voor juridische stappen?

Alexei Danilov: Onze regering werkt samen met de regeringen van landen waarvan burgers om het leven kwamen bij het neerhalen van het Oekraïnse vliegtuig. Maar het democratische rechtsgeding heeft veel te lang geduurd. Ik herinner eraan dat jaren na het neerhalen van het Maleisische vliegtuig boven Oekraïne, dat 298 slachtoffers had, het juridische proces rond deze zaak nog steeds loopt en voor sommige verdachte personen nog niet eens is begonnen. Helaas is het rechtsgeding in de democratische wereld zeer tijdrovend. Ik begrijp de ontevredenheid van de nabestaanden van de slachtoffers van deze rampen die gedwongen zijn zeer lange tijd te wachten totdat de gerechtigheid wordt uitgevoerd.

V: Iran verklaarde op 17 april 1400 (6 april 2021) tenlastelegging tegen 10 ambtenaren wegens het afschieten op vlucht 752. Bent u tevreden met dit proces?

Alexei Danilov: We weten helemaal niet of deze verdachten werkelijk verantwoordelijk zijn of niet. Alle onderzoeken van Iran werden achter gesloten deuren uitgevoerd en internationale waarnemers en experts mochten niet deelnemen zodat we kunnen verifiëren dat deze onderzoeken transparant waren. Of de personen die als verdacht zijn aangemerkt werkelijk verantwoordelijk zijn, is een groot vraagteken.

V: De Pasdaran zei op 11 januari dat het passagiersvliegtuig 737 door een kruisraket was verwisseld. Is zoiets mogelijk?

Alexei Danilov: Een Boeing 737 is een passagiersvliegtuig en kan geen militair doel zijn. Dit vliegtuig vormde geen enkel risico. Een dag na het neerhalen ervan kondigden we aan dat dit vliegtuig het doelwit was geweest van een Russische TOR-M1-raket. We waren hiervan vrijwel zeker.

V: De luchtmacht van de Pasdaran verklaarde dat de raketwerkingoperator onafhankelijk handelde. Hoe werken TOR-M1-raketsystemen?

Alexei Danilov: De operator van het systeem kan zo’n beslissing niet alleen nemen. De hoogste autoriteit moet dit bevel uitvaardigen. Zonder zo’n bevel kan de operator dit niet onafhankelijk doen. We vermoeden dat externe controle kan zijn gebruikt om deze raket te sturen.

V: Er werd gemeld dat vlucht 752 meer dan een uur vertraging had vanwege overgewicht en het lossen daarvan. Deelt u deze indruk?

Alexei Danilov: Ja, dit klopt. De lading van het vliegtuig was zwaar en de piloot besloot om veiligheid van de passagiers te garanderen een deel van deze lading te lossen. We moeten eraan herinneren dat zowel vóór als na het Oekraïnse vliegtuig andere vliegtuigen van Tehrans luchthaven vertrokken. Het lijkt erop dat ze op ons vliegtuig wachtten. We kunnen deze mogelijkheid niet uitsluiten.

V: Vindt u het betoog van Iran over het niet sluiten van het Iraanse luchtruim voor passagiersvluchten overtuigend?

Alexei Danilov: Ik reisde zelf kort na deze ramp naar Teheran en sprak met hoge Iraanse autoriteiten en ik kan niet voorbijgaan aan het vermoeden dat dit een terroristische aanslag tegen dit specifieke vliegtuig was.

V: Zal Oekraïne blijven volhouden in het verbod op zijn vluchten boven het Iraanse luchtruim?

Alexei Danilov: Na verloop van deze tijd hebben we zo’n verbod niet meer nodig. De omstandigheden van januari 2020 zullen vroeg of laat voor iedereen in de wereld duidelijk worden. In de wereld van vandaag kunnen we niets verbergen. We moeten wachten totdat we precies begrijpen wat er is gebeurd.

V: Enkele jaren geleden maakte Oekraïne de crash van het Maleisische vliegtuig “MH17” met een ander Russisch raket op zijn grondgebied mee. Hoe verschillen deze twee onderzoeken van elkaar?

Alexei Danilov: Jaren zijn voorbij sinds het neerhalen van vliegtuig “MH17” en de dood van 298 inzittenden. Ik moet opnieuw zeggen dat het democratische rechtsgeding helaas niet snel antwoord geeft op vragen die voor velen volkomen duidelijk zijn. We weten wie verantwoordelijk is voor het neerhalen van “MH17”. Het Russische “Buk”-systeem was van Russisch grondgebied naar het bezette gebied van de regio “Donetsk” overgebracht. We weten dat dit systeem uit de regio “Koersk” was overgebracht, we kennen alle personen die verantwoordelijk waren voor deze operatie. Maar al deze details zijn nog niet ter beschikking van de wereldgemeenschap gesteld omdat het democratische rechtsgeding langzaam en tijdrovend is. Toch zal dit allemaal zeker openbaar gemaakt worden. Het is belangrijk om te weten dat degenen die de raket hebben afgevuurd ondergeschikte personen zijn van secundair belang. Belangrijk zijn degenen die hebben besloten dit systeem naar Oekraïens grondgebied te sturen. Dit is de belangrijkste vraag.

V: De ICAO gaf binnen drie maanden scherp geformuleerde resoluties uit over vernietiging en vermeende misdaden bij het afschieten op het Maleisische vliegtuig. Heeft u een soortgeleven mate van scherpheid gezien voor vlucht PS752?

Alexei Danilov: Helaas handelt de wereldgemeenschap in deze zaken de laatste tijd zeer passief. Het is zeer ontmoedigend dat zelfs onze partners lange tijd niet dachten dat een terroristische aanslag had plaatsgevonden en zeiden dat het Oekraïnse vliegtuig een technisch defect had. Toen we op 9 januari – minder dan een dag na deze ramp – een verklaring over raketinslagen publiceerden, zeiden enkele landen gedurende twee of drie dagen dat dit niet waar was. Het is zeer betreurenswaardig dat we in de wereld van vandaag geen passende waarde toekennen aan menselijk leven, en democratie in de moderne wereld is ook geen oplossing voor dit probleem.

Bron: Voice of America