Persvrij­heid in 2019: Noor­we­gen het beste, Iran onderaan tabel

Noorwegen bekleedt voor het vierde jaar op rij de hoogste positie in de persvrij­heids­index van Verslaggevers Zonder Grenzen in 2019. Noord-Korea, Eritrea en China zijn de drie landen onderaan deze tabel. Iran staat op plaats 173 van de 180 landen.

De organisatie Verslaggevers Zonder Grenzen heeft het jaarlijkse rapport over persvrij­heid in 2019 gepubliceerd. In dit rapport bekleedt Noorwegen voor het vierde jaar op rij onder de 180 landen de meest vrije pers. Na Noorwegen volgen twee landen: Finland en Denemarken.

Onderaan de tabel van mediavrijheid in 2019 staat Noord-Korea. Dit land heeft van plaats geruild met Turkmenistan; in 2018 was Turkmenistan het laatste land en Noord-Korea daaraan voorafgaand, maar in 2019 is de situatie in Turkmenistan iets verbeterd en staat het op plaats 179, terwijl Noord-Korea een plaats is gezakt.

Iran is met drie plaatsen gedaald ten opzichte van vorig jaar van plaats 170 naar 173. Saoedi-Arabië daarentegen staat dit jaar op plaats 170; drie plaatsen hoger dan Iran. De situatie in Iran op het gebied van persvrij­heid is slechter dan die van alle buurlanden; Irak, Turkije, Afghanistan, Pakistan en zelfs de Azerbeidzjaanse Republiek hebben een betere situatie dan Iran.

Op plaats 178 en 177 staan respectievelijk Eritrea en China.

Dit rapport is opgesteld op basis van vragenlijsten en het aantal aanvallen op media en mediawerkers.

Midden-Oosten en Noord-Afrika; het slechtst

Volgens de gegevens van Verslaggevers Zonder Grenzen is de situatie van media in Azië aanzienlijk verslechterd. Noord-Afrika en het Midden-Oosten hebben de slechtste situatie voor mediavrijheid in de hele wereld.

Journalisten in conflictlanden in deze regio, zoals Syrië en Jemen, worden voortdurend geconfronteerd met levensbedreigingen. In landen zoals Iran, Saoedi-Arabië en Irak zijn censuur, willekeurige arrestaties en vervolgingen en foltering van journalisten nog steeds aan de gang en zijn normaal geworden. Ook in Algerije is de situatie algemeen negatief.

Turkije en Rusland bevinden zich onder de landen in het onderste derde deel van de tabel. Rusland, dat kritische verslaggeving op grote schaal onderdrukt, staat op plaats 149, en Turkije is met drie plaatsen gestegen naar plaats 154, maar is nog steeds een van de grootste gevangenen van journalisten ter wereld.

Corona en concentratie van onderdrukkende tendensen tegen media

Verslaggevers Zonder Grenzen stelt in zijn rapport duidelijk dat dictatorialen, autoritaire en populistische regeringen voortdurend toenemend bezig zijn met het onderdrukken van vrije en onafhankelijke informatieverspreiding tegen elke prijs.

De meest prominente voorbeelden zijn de regeringen van China, Saoedi-Arabië en Egypte; landen die wereldwijd het grootste aantal geïmprisioneerde journalisten en mediawerkers hebben die alleen vanwege hun beroep zijn gearresteerd.

Met name China doet grote inspanningen om een “nieuwe wereldorde voor media” in te voeren. Volgens Verslaggevers Zonder Grenzen hebben de effecten van Chinas bijna volledige controle op het verspreiden van nieuws tijdens de coronapandemie zich wereldwijd gemanifesteerd.

Ook in andere landen is persvrij­heid in de afgelopen maanden duidelijk onderdrukt. Een woordvoerder van Verslaggevers Zonder Grenzen zegt dat de coronapandemie als een microscoop alle onderdrukkende tendensen tegen pers en media wereldwijd op één punt heeft geconcentreerd.

Verslaggevers Zonder Grenzen benadrukt echter dat de vragenlijsten voor het uitbreken van corona zijn verzonden en dat de resultaten daarvan daarom geen rechtstreekse verklaring geven over corona en de impact ervan op persvrij­heid.

Duitsland stijgt twee plaatsen

In de persvrij­heids­index van 2019 is Duitsland twee posities gestegen ten opzichte van 2018 en van plaats 13 naar plaats 11 gekomen. Volgens statistieken van Verslaggevers Zonder Grenzen, die regelmatig sinds 2013 worden gepubliceerd, is het aantal aanvallen op journalisten in Duitsland aanzienlijk afgenomen.

De reden voor deze afname is dat populistische groepen in 2019 geen gewelddadige demonstraties hebben gehouden waarin journalisten werden aangevallen, in tegenstelling tot 2018, toen alleen in twee steden Chemnitz en Köthen zware aanvallen op journalisten plaatsvonden.

Het aantal van deze aanvallen in Duitsland in 2019 bedroeg 13, terwijl in 2018 22 aanvallen op journalisten en verslaggevers in Duitsland werden geregistreerd.

Nepnieuws als voorwendsel

Verslaggevers Zonder Grenzen waarschuwt in zijn meest recente jaarlijkse ranglijst over persvrij­heid wereldwijd voor het feit dat veel landen mediavrijheid hebben beperkt onder het voorwendsel van het bestrijden van nepnieuws.

Deze onafhankelijke organisatie verwijst bijvoorbeeld naar Singapore en het Afrikaanse land Benin.

In andere landen zoals Rusland, Filipijnen en Vietnam worden groepen die “trollen” worden genoemd en waarover verslaggevers spreken in termen van “trolenlegers”, door regeringen ingezet om valse informatie te verspreiden en op deze manier de publieke opinie af te leiden en kritische media te diskwalificeren. Deze trollen worden met name het meest ingezet door de regeringen van de drie landen Iran, China en Rusland.

Ook in de Verenigde Staten en Brazilië zijn presidenten die in een democratisch proces zijn gekozen bezig met vijandigheid en haatpropaganda.

Volgens het rapport van Verslaggevers Zonder Grenzen heeft wantrouwen in nieuwsmedia in 2019 op veel plaatsen in de wereld geleid tot geweld door populistische groepen tegen journalisten.

Zelfs in landen als Spanje, Italië en Griekenland hebben nationalisten en extreem-rechtse activisten niet aarzeld om journalisten rechtstreeks geweld aan te doen en bedreigingen uit te spreken.

Verslaggevers Zonder Grenzen waarschuwt ook dat de inkomsten uit verkoop en advertenties zeer laag zijn geworden en dat de productiekosten zijn gestegen. Dit probleem heeft geleid tot steeds kleinere redacties en grotere mediacorporaties.

Verslaggevers Zonder Grenzen stelt tenslotte duidelijk dat iedereen die vrij toegang tot betrouwbare en nauwkeurige informatie wil hebben, moet streven ernaar dat in deze moeilijke periode het onderzoeks- en verslagwerk voor journalisten zoveel mogelijk wordt bevorderd.

Bron: DW