جمهوری اسلامی در مسیر حذف یکی از کهنترین کلیساهای پروتستان ایران
در حالی که موج فشارها علیه مسیحیان ایران در هفتههای اخیر شدت گرفته، اکنون یکی از قدیمیترین مراکز مسیحیت پروتستان کشور نیز در آستانه مصادره کامل قرار گرفته است. تخلیه اجباری ساکنان مجموعه تاریخی کلیسای پطرس تهران، تنها یک پرونده ملکی نیست، بلکه تازهترین حلقه از سیاستی است که طی چهار دهه گذشته با بستن کلیساهای فارسیزبان، بازداشت شهروندان مسیحی و مصادره اموال کلیساها، حضور مسیحیان در فضای عمومی ایران را بهطور مستمر محدود کرده است.
روند تخلیه مجموعه تاریخی کلیسای انجیلی پطرس در تهران که از قدیمیترین کلیساهای پروتستان ایران به شمار میرود، وارد مرحله نهایی شده است. گزارشهای منتشرشده از سوی نهادهای مدافع آزادی مذهب نشان میدهد خانوادههای ارمنی و آشوری ساکن این مجموعه که برخی دههها در این محل زندگی کردهاند، مجبور به ترک خانههای خود شدهاند و به اعضای کلیسا نیز اعلام شده که برای برگزاری مراسم عبادی باید به کلیساهای دیگری مراجعه کنند.
بر اساس اسناد منتشرشده، اجرای این اقدام بر مبنای حکمی است که دادگاه انقلاب در سال ۱۹۹۸ صادر کرده و انتقال کل مجموعه کلیسا، شامل ساختمان تاریخی، مدارس و واحدهای مسکونی، به «ستاد اجرایی فرمان امام» را پیشبینی کرده بود. شورای کلیساهای انجیلی ایران سالها بعد از وجود این حکم مطلع شد و تلاش کرد آن را به چالش بکشد، اما به گفته منابع بینالمللی، جمهوری اسلامی از تمدید ثبت قانونی این شورا خودداری کرد و عملا امکان هرگونه پیگیری حقوقی را از میان برد.
کلیسای حضرت پطرس که در دهه ۱۸۷۰ میلادی توسط میسیونرهای پرسبیتری ساخته شد، نزدیک به یکونیم قرن یکی از مهمترین مراکز عبادت و فعالیتهای مذهبی پروتستانهای ایران بوده است. ارزش تاریخی و مذهبی این مجموعه سبب شده است که نگرانیها درباره احتمال تغییر کاربری یا از بین رفتن این میراث مسیحی افزایش یابد.
در همین حال، گزارشها حاکی از آن است که نیروهای امنیتی نیز در روزهای اخیر حضور خود را در این مجموعه افزایش دادهاند. به گفته منابع سازمان ماده ۱۸، شش مامور وزارت اطلاعات ساعتها در محوطه کلیسا حضور داشتهاند و به ساکنان گفتهاند: «ما آمدهایم تا به حضور ما عادت کنید.»
کشیش «سرگز بنیامین» از مسئولان پیشین این کلیسا نیز، درباره وضعیت خانوادههای ساکن مجموعه هشدار داده و گفته است: «آنها هیچ شانسی برای ادامه زندگی بدون حمایت کلیسا ندارند.» او همچنین اعلام کرده است که مسئولان کلیسا تهدید شدهاند در صورت خودداری خانوادهها از تخلیه، با بازداشت روبهرو خواهند شد.
فشار بر کلیسای حضرت پطرس تنها چند هفته پس از تخریب کلیسای انجیلی فارسیزبان مشهد رخ میدهد؛ اتفاقی که موجی از اعتراض نهادهای بینالمللی مدافع آزادی مذهب را در پی داشت. همزمان، تایید احکام سنگین زندان برای چندین شهروند مسیحی و ادامه بازداشت و فشار بر مسیحیان تبدیلشده از اسلام، تصویری از تشدید سیاستهای جمهوری اسلامی علیه جامعه مسیحی ایران ارائه میدهد.
شورای جهانی کلیساها (WCC) نیز با انتشار بیانیهای نسبت به این تحولات ابراز اندوه عمیق و نگرانی جدی کرده و از جمهوری اسلامی خواسته است فورا هرگونه اقدام که به مصادره، انتقال، تخریب یا تغییر کاربری اموال کلیساها منجر میشود را متوقف کند. این شورا همچنین خواستار پایان دادن به تمام تهدیدها، ارعاب و فشارهای حقوقی و اداری علیه رهبران، کارکنان، ساکنان و اعضای جامعه انجیلی شده است.
کارشناسان حقوق بشر معتقدند آنچه امروز بر کلیسای حضرت پطرس میگذرد، یک پرونده صرفا ملکی نیست، بلکه ادامه روندی است که پس از انقلاب ۱۳۵۷ با محدود کردن کلیساهای فارسیزبان آغاز شد و در سالهای بعد با بازداشت مسیحیان، مصادره اموال کلیساها و تعطیلی مراکز مذهبی مسیحیان ادامه یافت. بسیاری از ناظران، این اقدامات را بخشی از سیاست حذف تدریجی حضور مسیحیان از عرصه عمومی ایران ارزیابی میکنند؛ روندی که اکنون به یکی از مهمترین بناهای تاریخی مسیحیان کشور نیز رسیده است.
