افزایش موج اجرای احکام اعدام برای بازداشتشدگان اعتراضات دیماه به طور مخفیانه
صدور و اجرای احکام اعدام برای بازداشتشدگان اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴ در ایران همچنان ادامه دارد. همزمان با اجرای مخفیانه حکم اعدام یک معترض افغانستانی، دادگاه انقلاب اصفهان چهار بازداشتشده دیگر، از جمله یک خواننده رپ، را نیز به اعدام محکوم کرده است؛ روندی که نگرانیها درباره تشدید برخوردهای قضایی با معترضان را افزایش داده است.
در حالی که کمتر از یک سال از اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴ میگذرد، گزارشهای منتشرشده از سوی نهادهای حقوق بشری نشان میدهد روند صدور و اجرای احکام سنگین علیه بازداشتشدگان این اعتراضات همچنان ادامه دارد؛ روندی که از نگاه فعالان حقوق بشر، با صدور احکام اعدام، زندانهای طولانیمدت و تبعید، وارد مرحلهای تازه شده است.
بر اساس گزارش سازمان حقوق بشری ههنگاو، دادگاه انقلاب اصفهان سه شهروند افغانستانی به نامهای «افشار شاهاحمدی»، «ایمان شفایی» و «صدرالدین احمدزاده» را به اتهام «مشارکت در آتش زدن کلانتری» به اعدام محکوم کرده است. این سه نفر روز ۲۰ دی ۱۴۰۴ همزمان با اعتراضات در اصفهان بازداشت شدند و حدود ۴۰ روز را در بازداشتگاه وزارت اطلاعات در شرایط بیخبری و بدون دسترسی به خانواده و وکیل سپری کردند.
به گفته منابع نزدیک به این پرونده، ایمان شفایی که پیش از بازداشت نیز از بیماری تنفسی رنج میبرد، در نتیجه شرایط بازداشت و محرومیت از خدمات درمانی، به آسم شدید مبتلا شده و همچنان از دسترسی کافی به مراقبتهای پزشکی محروم است.
این احکام تنها چند روز پس از اجرای مخفیانه حکم اعدام «گلمحمد محمدی» شهروند ۲۳ ساله افغانستان، صادر شده است. او یکی از متهمان پرونده موسوم به «میدان علیخانی اصفهان» بود که سحرگاه ۲۸ تیرماه در زندان مرکزی اصفهان اعدام شد. اجرای این حکم بدون اطلاعرسانی عمومی، بار دیگر انتقاد نهادهای حقوق بشری نسبت به روند رسیدگی به پروندههای مرتبط با اعتراضات را برانگیخته است.
همزمان، انتشار گزارش دیگری، حاکی از آن است که «مهنام نوابصفوی» خواننده ۲۲ ساله رپ فارسی و از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه در اصفهان نیز، توسط شعبه پنجم دادگاه انقلاب این شهر به اتهام «محاربه» به اعدام محکوم شده است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، دادگاه علاوه بر اتهام «محاربه»، او را به اتهامهای «تبلیغ علیه نظام»، «اجتماع و تبانی» و «تشویق مردم به کشتار یکدیگر» نیز مجرم شناخته است. منابع آگاه میگویند یکی از مهمترین مستندات دادگاه برای صدور حکم محاربه، «شعارنویسی روی دیوارها» عنوان شده است.
نوابصفوی نیز همانند سه شهروند افغان، در جریان اعتراضات روز ۲۰ دیماه در اصفهان بازداشت و پس از بازجویی در بازداشتگاههای امنیتی، به زندان مرکزی اصفهان منتقل شد؛ جایی که اکنون در انتظار بررسی حکم خود به سر میبرد.
مجموعه این احکام در حالی صادر میشود که فعالان حقوق بشر از افزایش استفاده از مجازات اعدام در پروندههای مرتبط با اعتراضات سراسری ابراز نگرانی کردهاند. به گفته این نهادها، بسیاری از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه، یا با احکام سنگین حبس و تبعید روبهرو شدهاند یا با اتهامهایی مانند «محاربه» و «افساد فیالارض» در معرض خطر صدور یا اجرای حکم اعدام قرار گرفتهاند.
ناظران حقوق بشر معتقدند تداوم این روند، بهویژه در پروندههایی که گزارشهایی از نگهداری طولانیمدت در بازداشتگاههای امنیتی، محرومیت از دسترسی به وکیل، فشارهای بازجویی و محدودیت در رسیدگی پزشکی منتشر شده، نگرانیهای جدی درباره رعایت اصول دادرسی عادلانه را افزایش داده است. سازمانهای بینالمللی نیز در سالهای اخیر بارها از جمهوری اسلامی خواستهاند که از صدور و اجرای احکام اعدام در پروندههای مرتبط با اعتراضات خودداری کرده و تعهدات خود در قبال حق حیات و دادرسی منصفانه را رعایت کند.
