Religieuze twist in het Pentagon; verwijdering van label ‘Christelijk’ uit religielijs van Amerikaans leger roept veel ophef op

Het recente besluit van het Amerikaanse Ministerie van Defensie om de lijst met religieuse bindingen van militaire strijdkrachten herzien heeft zich ontwikkeld tot veel meer dan slechts een administratieve wijziging. Het Pentagon, dat als onderdeel van een hervormeringsprogramma het aantal religieuse codes dat in het leger wordt gebruikt drastisch heeft verminderd, bevond zich plotseling in het centrum van een controverse over religieuze identiteit, religieuse vrijheid en de grens tussen overheidsmanagement en theologische debatten. De heftige reactie van Mormonische politici en de snelle terugtrekking van het Ministerie van Defensie toonden aan dat het onderwerp religie-classificatie in Amerika nog steeds zeer gevoelig ligt.

Het verhaal begon toen het Ministerie van Defensie van de Verenigde Staten een nieuwe lijst met religieuse bindingen publiceerde die wordt gebruikt in personeelsdossiers van militairen. Deze lijst, die was opgesteld om een systeem met meer dan 200 religieuse codes te vereenvoudigen, hanteerde slechts 31 categorieën. In de eerste versie waren veel denominaties en verschillende takken geclassificeerd onder ‘Christelijk’, maar de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen (LDS), oftewel de Mormonen, ontbrak dit label; een kwestie die snel werd geconfronteerd met protesten van leiders en politici die aan deze kerk verbonden zijn.

Een van de voornaamste critici van dit besluit was ‘Mike Lee’, Republikeinse senator van de staat ‘Utah’, die dit optreden als ‘offensive’ en ‘repugnant’ karakteriseerde en het Ministerie van Defensie vroeg zijn beslissing in te trekken. Hij stelde dat de regering niet zou moeten oordelen over geloofsverschillen tussen verschillende takken van het Christendom en bepalen welke groepen ‘Christelijk’ worden beschouwd en welke niet. Hierover verklaarde hij: ‘Het is zeer beledigend dat het Amerikaanse Ministerie van Defensie bijna alle religieuse groepen die in Jezus Christus geloven als Christelijk beschouwt; maar de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen van deze definitie uitsluit.’

Hij voegde eraan toe: ‘Dit besluit gaat in tegen enig fatsoen en is in tegenspraak met het fundamentele principe dat de regering zich niet zou moeten mengen in geloofsverschillen tussen religieuse denominaties.’

Politieke en mediadruk zorgde er uiteindelijk voor dat het Pentagon binnen enkele dagen zijn lijst herzag. In de nieuwe versie werd het label ‘Christelijk’ volledig verwijderd, en in plaats daarvan werden alle denominaties onafhankelijk opgesomd. Het Ministerie van Defensie verklaarde bij de uitleg van deze wijziging dat het doel van de herziening slechts was de administratieve structuur te vereenvoudigen en kapelainen in het leger te helpen betere diensten te verlenen, en niet om oordeel te vellen over de legitimiteit of aard van enig religieus geloof.

In een verklaring van het officiële account van het Pentagon staat: ‘De taak van het Pentagon is niet om te oordelen in theologische geschillen, maar ervoor te zorgen dat oprechte religieuze overtuigingen onder onze strijdkrachten worden gerespecteerd en gestimuleerd.’

Dit standpunt was een poging kritiek te beëindigen dat de regering zich in geloofsverschillen tussen religieuse denominaties had gemengd.

Deze controverse bleef echter niet beperkt tot de Mormonen. De verlaging van het aantal religieuse codes van meer dan 200 naar 31 categorieën veroorzaakte ook bezorgdheid bij enkele kleinere religieuse groepen. Critici zeggen dat het verwijderen van de naam van bepaalde religies en religieuse stromingen uit de officiële lijst kan invloed hebben op hoe veel aandacht de religieuse behoeften van minderheden in de militaire structuur krijgen, hoewel het Pentagon heeft benadrukt dat militair personeel hun religieuze overtuigingen nog steeds kunnen registreren in persoonlijke documenten en identificatieplaatjes.

Op een dieper niveau heeft deze gebeurtenis weer een van de oudste religieuse debatten in Amerika aangewakkerd: worden Mormonen beschouwd als onderdeel van de Christelijke wereld of zijn zij een onafhankelijke religieuze traditie? Leden van de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen beschouwen zichzelf als volgelingen van Jezus Christus en als onderdeel van de Christelijke traditie, maar sommige Protestantse en evangelische kerken weigeren dit standpunt vanwege theologische verschillen, waaronder een ander begrip van het concept van de Drie-eenheid. Experts zijn van mening dat de recente controverse rond het Pentagon heeft aangetoond dat dit historische verschil nog steeds onopgelost blijft in het religieuse en politieke klimaat van Amerika.

Hoewel het Amerikaanse Ministerie van Defensie heeft geprobeerd deze zaak als een administratieve vergissing en als corrigeerbaar voor te stellen, tonen de brede reacties erop aan dat zelfs een schijnbaar technische wijziging in overheidsstructuren snel kan escaleren tot een controverse over religieuze identiteit, religieuse vrijheid en de rol van de regering bij het definiëren van religieuze overtuigingen; een kwestie die waarschijnlijk in de komende maanden ook onderwerp van discussie in Amerikaanse politieke en religieuze kringen zal blijven.