JD Vance: “Geheime druk op Iran gaat door; alle opties liggen op tafel”

De Amerikaanse vicepresident stelde dat Washington een reeks economische, militaire, diplomatieke en zelfs “geheime” instrumenten zal inzetten om de druk op Iran op te voeren, en maakte melding van verborgen samenwerking van meerdere regionale landen met Amerika tegen Teheran. JD Vance zei ook dat Washington niet met Teheran zal gaan onderhandelen zolang Iran niet stopt met aanvallen op commerciële scheepvaart in de Straat van Hormuz, en weigerde tegelijkertijd een duidelijke tijdslijn vast te stellen voor het einde van het conflict. Zijn uitspraken kwamen op een moment waarop Amerika ook een aanval onderzoekt op een bruiloft in het zuiden van Iran, waarbij volgens gepubliceerde verslagen minstens vijf burgers zijn gedood en tientallen gewond.

JD Vance, de Amerikaanse vicepresident, kondigde tijdens een persconferentie in het Witte Huis aan dat de druk van de regering-Trump op Iran zich voortzet en zei dat Washington naast economische, militaire en diplomatieke druk ook andere “geheime” opties beschikbaar heeft; opties waarvan de Amerikaanse regering momenteel geen details zal openbaar maken.

Vance deed deze uitspraken terwijl het conflict tussen Amerika en Iran een langdurige en gespannen fase is ingegaan, en het vraagstuk van de zeevaartveiligheid in de Straat van Hormuz blijft een van de belangrijkste punten van onenigheid tussen de twee landen. Vance beweerde dat Iran door aanvallen op handelsschepen de druk op de energiemarkt en brandstofprijzen heeft verhoogd.

Toen journalisten hem vroegen naar benzineprijzen in Amerika, antwoordde hij: “De reden dat benzine nu zo duur is, is dat Iraniërs op commerciële scheepvaart schieten.”

Vance zei ook over het volume van olietransport door de Straat van Hormuz: “Gisteren hebben we ongeveer 15 miljoen vaten uit de Straat van Hormuz vervoerd.”

Volgens berichtgeving van internationale media zei Vance op donderdag tijdens de persconferentie dat Amerika op woensdag ongeveer 15 miljoen vaten olie via deze waterweg heeft begeleid. Onafhankelijke scheepvaartgegevens tonen echter aan dat het scheepsverkeer in de Straat van Hormuz nog niet is teruggekeerd naar het niveau van vóór het begin van het conflict. Washington betoogt dat de Amerikaanse militaire inspanningen om de energieoverdrachtroute open te houden, een breder crisis op de wereldwijde energiemarkt hebben voorkomen.

Vance beweerde dat Iran geleidelijk zijn vermogen verliest om de Straat van Hormuz als drukmiddel in te zetten. Hij zei hierover: “De Iraniërs beginnen te begrijpen dat hun controle over de Straat van Hormuz eigenlijk verdwenen is en dit drukmiddel wordt elke dag minder waardevol.”

Later zei hij, zich tot Iran richtend: “Mijn advies aan de Iraniërs is dat ze zich gedragen als normale mensen en niet op commerciële scheepvaart schieten.” De gepubliceerde versie van Vance’ uitspraken in Amerikaanse media benadrukt ook dat hij de geleidelijke afname van Iran’s invloed op de energiestroom uit de Straat van Hormuz beschouwt als onderdeel van Washingtons strategie.

Een van de belangrijkste aspecten van Vance’s opmerkingen betroffen instrumenten waarover de Amerikaanse regering geen openbare informatie verstrekt. Vance zei: “Economische, militaire, diplomatieke en geheime druk, allemaal liggen op tafel.”

Hij voegde ook toe: “We hebben veel extra instrumenten in handen. De president gebruikt sommige ervan en andere niet.”

In ander deel van de persconferentie weigerde Vance de strategie van de regering-Trump verder uit te werken en zei dat openbare mededelingen over Amerikaanse plannen de besluitvormingscapaciteit van de president kunnen beperken. Internationale media hebben deze uitspraken geïnterpreteerd als een signaal dat Washington zijn handen vrij houdt voor het gebruik van een breed scala aan instrumenten tegen Teheran, van sancties en economische druk tot militaire en geheime maatregelen.

Toen Vance werd gevraagd naar Washingtons inspanningen om Iran te isoleren, beweerde hij dat de samenwerking met Amerika veel uitgebreider is dan wat openbaar zichtbaar is. Hij zei: “Landen werken in het geheim met Amerika mee om Iran te straffen. Als je naar Turkije, Azerbeidzjan, de VAE, Saoedi-Arabië, Qatar en veel landen van de Golfcoalitie kijkt, zijn er veel landen. Ze willen soms niet openlijk zeggen wat ze doen, maar doen in het geheim veel goede dingen om ons te helpen ervoor te zorgen dat Iraniërs betalen voor het schieten op commerciële scheepvaart.”

Deze claim kreeg in de verslagen na de persconferentie ook brede aandacht. Vance verwees naast regionale landen ook naar China en zei dat Peking op sommige Amerikaanse verzoeken over Iran heeft meegewerkt.

Over China zei hij: “China heeft positief gereageerd op enkele Amerikaanse verzoeken over Iran.” En hij voegde ook toe: “Ik denk dat de Volksrepubliek China zeker veel verantwoordelijker heeft opgetreden dan de Iraniërs.”

Het onderwerp van Chinees-Amerikaanse samenwerking tegen Iran is echter ingewikkeld, en mediaberichten over de economische relaties tussen Peking en Teheran tonen aan dat China nog steeds een van de belangrijkste kopersvan Iraanse olie is; daarom betekenen Vance’s uitspraken niet noodzakelijk dat China zich volledig achter Washingtons drukbeleid heeft geschaard.

Tijdens de persconferentie werd Vance ook gevraagd naar de mogelijkheid dat Amerika tegenstanders van de Islamitische Republiek zou steunen. Hij weigerde details te verstrekken en zei: “Natuurlijk ga ik daar niet over spreken.”

Dit antwoord, gecombineerd met Vance’s directe verwijzing naar het bestaan van “geheime druk”, heeft de aandacht van de media gevestigd op delen van de Amerikaanse strategie die de regering-Trump niet openbaar wil uitwerken. Vance verstrekte echter geen specifieke details over de aard of omvang van mogelijke steun aan groepen die zich tegen de Iraanse regering verzetten.

Vance kondigde ook aan dat directe onderhandelingen met Iran onder de huidige omstandigheden niet op de agenda van Washington staan. Hij zei: “We spreken niet met de Iraniërs en zullen niet spreken tenzij ze stoppen met schieten op commerciële scheepvaart.”

Volgens Vance is Amerika niet bereid een vooraf vastgestelde deadline voor het einde van het conflict in te stellen. Hij zei: “We stellen geen kunstmatige termijn vast voor het einde van het conflict met Iran.” En herhaalde vervolgens: “We stellen geen kunstmatige termijn vast.”

Vance verduidelijkte ook: “Het zou onverantwoord zijn als we onze strategie en tijdlijn voor een land als Iran zouden uitleggen.”

Deze houding is aangekondigd terwijl de Amerikaanse regering onder druk staat om uit te leggen wat het uiteindelijke doel is en wanneer de militaire operaties tegen Iran zullen eindigen. Toen Vance werd gevraagd naar de mogelijkheid dat het conflict voor de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen in november zou eindigen, weigerde hij zelfs het woord “oorlog” te gebruiken om de huidige situatie te beschrijven.

Een van de meest controversiële onderdelen van de persconferentie was toen Vance werd gevraagd hoe lang het conflict zou duren. Hij antwoordde op deze vraag: “Ik noem de huidige situatie geen oorlog.”

Hij betoogde: “De grote militaire operaties duurden ongeveer zes weken en we hebben nucleaire faciliteiten, defensie-industriële bases en ook een groot deel van hun conventionele militaire capaciteit vernietigd.”

Hij zei ook: “Iran’s vermogen om het leven van Amerikanen te verstoren is zeer beperkt. We hebben groot vertrouwen dat ons grondgebied veilig is.” En voegde toe: “De Iraniërs zullen proberen veel dingen te doen die ze niet kunnen doen.”

Ook in ander gedeelte van zijn toespraak benadrukte hij: “Als je Iran’s vermogen in overweging neemt om het dagelijks leven van Amerikanen te verstoren, lijkt me dat zeer beperkt. Het is niet nul, maar het is zeer beperkt.”

Amerikaanse media hebben in hun verslagen benadrukt dat Vance’s uitspraken over “geen oorlog” zijn gedaan in omstandigheden waarin nog steeds verspreide aanvallen en schermutselingen tussen partijen worden gerapporteerd.

Een ander gedeelte van de persconferentie was gewijd aan een aanval die volgens gepubliceerde verslagen verband houdt met een bruiloft in het zuiden van Iran.

Bij dit incident zijn volgens Reuters vijf mensen, onder wie een vierjarig kind, gedood en ongeveer 70 mensen gewond. Amerikaanse functionarissen hebben gezegd dat zij dit incident onderzoeken, terwijl analyse van wapens en foto’s van de plaats door Reuters de mogelijkheid hebben opgeworpen dat een Amerikaanse munitie direct heeft ingeslagen. Amerika heeft formeel geen verantwoordelijkheid voor de aanval op het evenement aanvaard.

Vance zei over dit incident: “In dit specifieke geval denk ik niet dat we informatie hebben die iets naar de ene of andere kant zou bewijzen.” Hij stelde ook: “De Verenigde Staten richten zich nooit opzettelijk op burgers in oorlog! We onderzoeken de kwestie.”

Het Reuters-rapport stelt dat Amerikaanse functionarissen dit incident onderzoeken, en tegelijkertijd heeft het Amerikaanse leger benadrukt dat het opzettelijk geen burgers als doelwit stelt. Het bewijs dat over het type munitie en inslaglocatie is gepubliceerd, heeft dit incident echter tot een van de meest gevoelige kwesties gemaakt in de recente Amerikaanse militaire operaties.

Het geheel van Vance’ uitspraken toont aan dat de regering-Trump momenteel niet van plan is een specifiek moment voor het einde van de militaire en economische druk op Iran aan te kondigen. Washington benadrukt enerzijds de afname van Iran’s vermogen om invloed uit te oefenen op de energiemarkt en de Straat van Hormuz, en zegt anderzijds over meer mogelijkheden te beschikken om druk uit te oefenen.

Intussen getuigen Vance’s opmerkingen over verborgen samenwerking van regionale landen met Amerika, onwilligheid tot rechtstreekse onderhandelingen met Teheran en mogelijke inzet van geheime instrumenten ervan dat Washington een deel van zijn strategie tegen Iran buiten de openbare sfeer wil houden.

Ondanks dit strookt de Amerikaanse bewering over terugkeer van oliestroom uit de Straat van Hormuz naar een niveau dicht bij de periode voor het conflict niet volledig met sommige onafhankelijke scheepvaartgegevens. Gepubliceerde verslagen tonen aan dat het aantal scheepspassages nog steeds lager is dan vóór het begin van het conflict, en dit wijst erop dat de Hormuzcrisis voor de wereldwijde energiemarkt en scheepvaartveiligheid nog niet is opgelost.

Onder dergelijke omstandigheden is de aangegeven positie van Washington duidelijk: druk zal doorgaan zolang Iran aanvallen op commerciële scheepvaart niet stopt, zonder vaststelling van een deadline en met behoud van economische, militaire, diplomatieke en geheime opties. Daarentegen blijven het noodlot van mogelijke onderhandelingen, het werkelijke niveau van regionale samenwerking met Amerika en de reikwijdte van Washingtons geheime maatregelen omgeven door onduidelijkheid.