اتحادیه اروپا در سالگرد مهسا امینی: سرکوب و اعدامها در ایران باید متوقف شود
اتحادیه اروپا همزمان با چهارمین سالگرد کشتهشدن ژینا مهسا امینی، سرکوب معترضان و افزایش اعدامها در ایران را محکوم کرد و از جمهوری اسلامی خواست به خشونت و ارعاب علیه مردم پایان دهد. اتحادیه اروپا با ستایش شجاعت زنان و مردان ایرانی، تاکید کرد که اعدام با حق بنیادین حیات ناسازگار است و بازداشت خودسرانه، خشونت و مجازات اعدام نباید برای خاموشکردن صداهای منتقد به کار گرفته شود.
سرویس اقدام خارجی اتحادیه اروپا روز چهارشنبه ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶، همزمان با چهارمین سالگرد کشتهشدن ژینا مهسا امینی، بیانیهای درباره وضعیت حقوق بشر و سرکوب در ایران منتشر کرد.
در این بیانیه، اتحادیه اروپا یادآوری کرده است که چهار سال از مرگ مهسا امینی زن ۲۲ ساله ایرانی و آغاز جنبش «زن، زندگی، آزادی» میگذرد؛ جنبشی که در واکنش به مرگ او در بازداشت گشت ارشاد شکل گرفت و به یکی از گستردهترین اعتراضات علیه جمهوری اسلامی تبدیل شد.
اتحادیه اروپا همچنین اعتراضات سراسری ژانویه ۲۰۲۶ را مورد اشاره قرار داده و اعلام کرده است که در جریان این اعتراضات، «هزاران معترض» کشته شدند.
در این بیانیه آمده است که اتحادیه اروپا «شجاعت زنان و مردان ایرانی» را ارج مینهد و از خواسته آنان برای آیندهای حمایت میکند که در آن حقوق بشر و آزادیهای بنیادین محترم شمرده، حمایت و تضمین شوند.
یکی از محورهای اصلی بیانیه اتحادیه اروپا، افزایش شمار اعدامها در ایران است. اتحادیه اروپا روند کنونی اعدامها را «هولناک» توصیف کرده و بار دیگر بر مخالفت اصولی خود با مجازات اعدام در همه موارد و تحت هر شرایطی تاکید کرده است.
در این بیانیه رسمی آمده است: «مجازات اعدام با حق سلبناشدنی حیات و ممنوعیت مطلق مجازاتهای ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز ناسازگار است.»
اتحادیه اروپا پیش از این نیز بارها استفاده جمهوری اسلامی از احکام اعدام علیه معترضان و مخالفان را محکوم کرده است. شورای اتحادیه اروپا در موضع رسمی خود نیز استفاده از مجازات اعدام علیه معترضان را از جمله موارد نقض حقوق بشر در ایران دانسته و بر ضرورت تضمین حق تجمع مسالمتآمیز و آزادی بیان تاکید کرده است.
اتحادیه اروپا و کشورهای عضو آن در بیانیه جدید خود اعلام کردند که در محکومیت آنچه «سرکوب مستمر» از سوی مقامهای جمهوری اسلامی خواندهاند، متحد هستند.
به گفته اتحادیه اروپا، این سرکوب تنها به استفاده از زور در خیابان محدود نمیشود و مجموعهای از اقدامات را شامل میشود؛ از جمله استفاده نظاممند از مجازات اعدام، خشونت، بازداشتهای خودسرانه و تاکتیکهای ارعاب برای خاموشکردن صداهای منتقد.
این موضع در حالی اعلام شده که در ماههای گذشته گزارشهای متعددی از صدور احکام اعدام برای معترضان و زندانیان سیاسی در ایران منتشر شده است.
شورای اتحادیه اروپا نیز در صفحه رسمی خود درباره تحریمهای مرتبط با ایران، از جمله موارد مورد نگرانی خود را استفاده گسترده و نامتناسب از زور علیه معترضان، بازداشت خودسرانه، شکنجه و رفتارهای غیرانسانی با زندانیان و اجرای احکام اعدام علیه معترضان اعلام کرده است.
اتحادیه اروپا در بیانیه خود همچنین به پیامدهای جنگ و حملات نظامی بر مردم ایران اشاره کرده است. در این بیانیه آمده است که «جنگ یک لایه اضافی از رنج را به این وضعیت افزوده است» و از کشتهشدن غیرنظامیان و افراد بیگناه در حملات ابراز تاسف عمیق کرده است.
این بخش از بیانیه نشان میدهد که اتحادیه اروپا، در کنار انتقاد از سرکوب داخلی جمهوری اسلامی، پیامدهای درگیری نظامی بر شهروندان عادی را نیز مورد توجه قرار داده است؛ موضوعی که از منظر حقوق بشر، حفاظت از جان غیرنظامیان را به یکی از نگرانیهای اصلی تبدیل میکند.
اتحادیه اروپا در پایان بیانیه خود خطاب به مقامهای جمهوری اسلامی خواستار پایاندادن به خشونت و سرکوب علیه مردم ایران شده است.
این اتحادیه تاکید کرده که زنان و مردان ایران باید بتوانند از حقوق و آزادیهای بنیادین خود برخوردار باشند و صدای منتقدان نباید با بازداشت، ارعاب، خشونت یا مجازات مرگ خاموش شود.
موضع جدید اتحادیه اروپا همچنین در ادامه سیاست این اتحادیه در قبال نقض حقوق بشر در ایران قرار دارد. اتحادیه اروپا از سال ۲۰۱۱ سازوکار تحریمهای حقوق بشری علیه ایران را در اختیار دارد و در سالهای پس از اعتراضات ۱۴۰۱ دامنه این تحریمها را افزایش داده است. بر اساس اطلاعات رسمی شورای اتحادیه اروپا، این تحریمها شامل ممنوعیت سفر، مسدودکردن داراییها و محدودیتهایی علیه افراد و نهادهای مرتبط با سرکوب داخلی است.
چهار سال پس از مرگ مهسا امینی، نام او همچنان با مطالبه آزادی، کرامت انسانی و حقوق بنیادین شهروندان ایرانی گره خورده است. موضع تازه اتحادیه اروپا نشان میدهد که مسئله سرکوب اعتراضات، بازداشت مخالفان و استفاده از مجازات اعدام همچنان در مرکز نگرانیهای حقوق بشری اروپا درباره ایران قرار دارد.
در شرایطی که خانوادههای بسیاری از کشتهشدگان و زندانیان سیاسی همچنان در انتظار حقیقت و عدالت هستند، مخالفت با اعدام و حمایت از حق زندگی و آزادی وجدان، تنها یک مسئله سیاسی نیست؛ بلکه مستقیما با کرامت انسان و حق بنیادین هر فرد برای برخورداری از زندگی و آزادی ارتباط دارد.
اتحادیه اروپا اکنون از جمهوری اسلامی میخواهد به جای خشونت و ارعاب، حقوق و آزادیهای اساسی مردم ایران را محترم بشمارد؛ خواستهای که در چهارمین سالگرد «زن، زندگی، آزادی» بار دیگر در سطح بینالمللی تکرار شده است.
